Tellura
← Powrót do powieści

Rozdział 8

Rozdział 8 · 2384 słów · ~12 min czytania

Tymczasem ona, jak wiele młodych kobiet, w takich miejscach zabaw goniła za tanimi rozrywkami. Futro z dzikiego kota, które ja oglądałem z takim szacunkiem, było zapewne zapłatą za jej tutejsze posługi.

Postanowiłem po kolei wziąć pod obserwację loże z zasuniętymi kotarami i rozpoznać siedzących w nich ludzi. Po pół godziny znałem już dokładnie wszystkie rozpalone pary w tych skrytych kącikach. Pewne było, że kobiety w futrze nie ma w żadnej z nich. Nie zważając na to, że wzbudzę czyjąś ciekawość, zaglądałem uważnie do środka, ilekroć kotary się rozchylały. W żadnej nie siedział ktoś sam albo we dwoje, kto nie szedłby tańczyć.

Znowu ogarnęło mnie bolesne wahanie. Czyżbym i tego wieczoru źle widział? Przecież w Berlinie nie tylko jedna kobieta nosiła takie futro. Zresztą nawet jej twarzy nie widziałem. Czyż mogłem rozpoznać po chodzie kobietę, która poprzedniego wieczoru, gdy byłem pijany, utkwiła we mnie wzrok z drwiącym uśmiechem? Czy naprawdę widziałem ją wczoraj wieczorem? A może wszystko było tylko przywidzeniem, tak jak to sobie tłumaczyłem od samego rana? Zacząłem się bać samego siebie. Co się ze mną działo? Podlegać takiemu wpływowi jednego obrazu... A potem to przekonanie, że kobieta z obrazu stanęła mi na drodze nocą, i to, że kierując się odgłosem kroków i futrem, ruszyłem za byle jaką kobietą... Nie pozostawało nic innego, jak natychmiast wyjść i wziąć się mocno w garść.

Sala nagle pociemniała. Światło paliło się tylko słabe przy orkiestrze. Parkiet opustoszał.

Po chwili zaczęła się ciężka muzyka. Zza instrumentów dobiegł cienki dźwięk skrzypiec. Głos zbliżał się powoli. Młoda kobieta w białej, mocno wydekoltowanej sukni, grając wciąż na skrzypcach, zeszła na dół. Zaczęła śpiewać bardzo niskim, niemal męskim altem jedną z modnych wówczas piosenek. Reflektor zakreślił na podłodze jajowate koło i oświetlił artystkę.

Natychmiast ją rozpoznałem. Wszystkie moje wahania, tysiące niedorzecznych domysłów pierzchły. Znowu ścisnęło mnie w środku. Jej praca tutaj, przymus rozsypywania wokół fałszywych uśmiechów, tych zalotnych minek czynionych wbrew woli — wszystko to wydało mi się ogromnie żałosne.

Kobietę z obrazu można było sobie wyobrazić w każdej sytuacji, nawet krążącą z objęć w objęcia. Ale nie przyszłoby mi do głowy, że zobaczę ją taką. W tym jej stanie było coś tak wyraźnie żałosnego, że nie dało się porównać z dumną, wyniosłą, silną wolą kobietą, którą nosiłem w myślach.

— pomyślałem. Bo przecież robiłaby to wszystko z własnej woli. Robiłaby to, zapominając o sobie, unosząc się. Ale teraz było oczywiste, że tego, co robi, nie chce ani trochę. W jej grze na skrzypcach nie było nic niezwykłego, a głos był jedynie sam z siebie piękny, a raczej sugestywny. Śpiewała pieśni drżące skargą, jakby wydobywały się z ust pijanego chłopca. Uśmiech, który tkwił na jej twarzy jak przyklejony, zdawał się czekać na najmniejszą okazję, by zniknąć. I rzeczywiście: gdy pochyliła się nad jednym ze stolików i rzuciła w stronę gości kilka omdlewających dźwięków, a potem szła do następnego, jej twarz na chwilę poważniała i przybierała dokładnie ten wyraz, który widziałem na obrazie. Nic na świecie nie wydało mi się tak bolesne jak widok człowieka z natury melancholijnego, który zmusza się do śmiechu. Przy jednym z pobliskich stolików siedzący młody, pijany mężczyzna wstał powoli z krzesła i pocałował ją w nagie plecy. Po jej twarzy przebiegł skurcz, jakby ukąsił ją wąż, a ciało przeszedł lodowaty dreszcz. Trwało to jednak bardzo krótko, może niecałą ćwierć sekundy. Zobaczyłem, jak pokręciła głową z wyrazem mówiącym:

Po każdej piosence słychać było kilka oklasków, a kobieta dawała orkiestrze znak głową, by zagrała coś innego. Potem tym samym ochrypłym, pełnym skargi głosem zaczynała kolejną piosenkę, sunąc od stolika do stolika, wlokąc po parkiecie stopy ukryte pod białą spódnicą, i przy głowach pijanych par objętych za szyje albo przed zasuniętymi kotarami lóż, w których nie było widać, co się dzieje, opierała głowę o skrzypce i wodziła niezbyt wprawnymi palcami po strunach.

Gdy zobaczyłem, że zbliża się do mojego stolika, wpadłem w wielkie podniecenie. Nie wiedziałem, jak na nią patrzeć, co robić. Potem roześmiałem się z własnego stanu. Czyż mogła rozpoznać mężczyznę, którego minionej nocy o północy widziała na ciemnej ulicy? Czymże mogłem być dla niej jak nie jednym z wielu młodych ludzi, klientem, który przyszedł się tu zabawić i poszukać towarzystwa do zabawy? Mimo to spuściłem głowę. Zobaczyłem jej suknię, której brzeg ubrudził się kurzem od wleczenia się po podłodze, a pod nią białe, wydekoltowane pantofle, z których nieco wystawał czubek stopy. Była bez pończoch. Na grzbiecie stopy, tam gdzie zaczynały się palce, widniał niewielki, na szerokość palca, fragment skóry, którego różowość była widoczna mimo martwego, białego światła reflektora. Gdy wzrok mój tam trafił, podniósłszy oczy do góry, przeszedł mnie dreszcz i wstyd, jakbym zobaczył całe jej ciało nagie. Patrzyła na mnie uważnie. Nie śpiewała, tylko grała na skrzypcach. Na jej twarzy nie było tego krzywego uśmiechu. Gdy nasze spojrzenia się spotkały, przywitała mnie oczami po przyjacielsku. Tak, bez cienia przesady, bez wykrzywiania się, przywitała mnie jak dawna znajoma. Zrobiła to jedynie przez jedno mrugnięcie powiekami, ale w sposób tak jednoznaczny, że nie mogłem się pomylić. Potem się roześmiała. Roześmiała się śmiechem rozlewającym się po całej twarzy, otwartym, czystym, bez fałszu. Roześmiała się jak do dawnego przyjaciela... Pograła jeszcze chwilę i przywitała mnie raz jeszcze, tym razem oczami i głową, po czym przeszła do innych stolików.

Ogarnęła mnie straszliwa chęć zerwania się z miejsca, rzucenia jej na szyję i całowania jej z płaczem. Nie pamiętałem, żebym w życiu był tak szczęśliwy, żebym miał tak rozszerzone serce. Jak to możliwe, że jeden człowiek może uszczęśliwić drugiego niemal zupełnie niczym? Przyjacielskie pozdrowienie i czysty śmiech... Byłem najbogatszym człowiekiem na świecie. Śledząc ją wzrokiem, mruczałem: „Dziękuję ci...". I cieszyłem się, widząc, że to, co myślałem, patrząc na jej portret na wystawie, okazało się prawdą. Była dokładnie taka, jak ją sobie wyobrażałem... Gdyby było inaczej, czy spojrzałaby na mnie tak znajomym wzrokiem i pozdrowiła mnie?

Na chwilę przebiegła przeze mnie ukłucie wątpliwości: czy przypadkiem nie wzięła mnie za kogoś innego? A może pozdrowiła mnie przez ostrożność, bo ta twarz, którą minionej nocy zobaczyła na ulicy w żałosnym stanie, nie wydała jej się obca, a nie mogła sobie przypomnieć, skąd mnie zna? Ale na jej twarzy nie było najmniejszego wahania, żadnego roztargnienia, które świadczyłoby o tym, że szpera w pamięci... Patrzyła mi prosto w oczy z pełnym przekonaniem, a potem się roześmiała. Cokolwiek by było, ta jej bliskość wystarczała, bym stał się najszczęśliwszym człowiekiem na świecie. Siedziałem przy swoim stoliku z tym bezczelnym i swobodnym uśmiechem ludzi zadowolonych z życia, patrząc przed siebie, wokół siebie i na młodą kobietę, która przeszła właśnie na drugi koniec sali. Ciemne, falowane i krótkie włosy opadały jej na kark. Gdy poruszała nagimi ramionami, jej talia lekko skręcała się w prawo i lewo, a na plecach pojawiały się drobne drgnienia mięśni.

Po ostatniej piosence szybkimi krokami zniknęła za orkiestrą, światła znowu się zapaliły. Trwałem przez chwilę w radości mojego szczęścia, nie myśląc o niczym. — zapytałem sam siebie. Czy powinienem zaraz wyjść i czekać na nią przed drzwiami? W jakim celu? — gdybym to powiedział, co by o mnie pomyślała? Czy na okazaną mi odrobinę zainteresowania miałem odpowiedzieć takim najbardziej banalnym zdaniem podrywacza?

Uznałem, że najwłaściwszym krokiem będzie natychmiast wyjść i przyjść znowu jutro wieczorem. Zwolna posuwałbym naprzód naszą znajomość... Jak na jeden wieczór i to było aż nadto... Zresztą od dzieciństwa bałem się roztrwonić szczęście, chciałem część zachować na później... Ten nawyk sprawiał wprawdzie, że traciłem wiele okazji, ale zawsze wystrzegałem się płoszenia swojego losu zachłannością.

Rozejrzałem się, żeby przywołać kelnera. Wzrok mój, przeciskając się między muzykami, trafił na kobietę idącą przez salę. Nie miała w ręku skrzypiec. Szła szybkim krokiem. Widząc, że zbliża się w moją stronę, rozejrzałem się wokół... Szła do mnie, do mojego stolika. Uśmiechała się przyjacielsko jak przed chwilą. — powiedziała.

Dopiero w tej chwili otrząsnąłem się nieco ze zdumienia i pomyślałem, żeby wstać.

— Dziękuję...

Usiadła na krześle naprzeciwko mnie. — powiedziała.

Zgłupiałem zupełnie. Nie rozumiejąc, co ma na myśli, snułem w głowie mnóstwo niedorzecznych domysłów.

— Nie — odparłem.

Jej głos nie był mi obcy. To, że znałem na pamięć każdą linię jej twarzy, że znajdowałem w niej nawet znacznie więcej znaczeń, niż było w rzeczywistości, było rzeczą naturalną.

Jej portret wrył mi się w głowę przez dni wpatrywania się, a potem ten obraz dopełniłem jeszcze solidnie wizerunkiem Madonny. Ale głos... Ten głos musiałem gdzieś słyszeć. Może bardzo dawno, w dzieciństwie... A może tylko w wyobraźni.

Aby uwolnić się od tych myśli, poruszyłem się. Skoro była naprzeciwko mnie i rozmawiała ze mną, zajmowanie się czymkolwiek innym było zbędne i bezsensowne.

Kobieta zapytała znowu:

— Więc nie jesteście obrażeni...

— Ojej... — poruszyłem wargami, żeby zapytać. Z niezbyt uczciwą myślą zrezygnowałem z tego. A jeśli po tym pytaniu zorientuje się, że się pomyliła, i z krótkim przeproszeniem wstanie i wyjdzie?

Im dłużej trwał ten cudownie piękny sen, tym lepiej. Nie miałem prawa go przerywać, zostawiać w połowie, budzić się nawet za cenę prawdy.

Po straszliwym zdumieniu trwającym niecałą sekundę zerwałem się z krzesła.

— zawołałem. Wszystko zrozumiałem. Przypomniałem sobie, skąd znam ten głos.

— powiedziała.

Ten śmiech też sobie przypomniałem. — powiedziałem wtedy! — kobieta, która wybuchnęła tym śmiechem, to była właśnie ona... Nie mogłem pojąć, jak mogłem jej wówczas nie rozpoznać. Czyżby obraz tak mnie opętał, że odebrał mi moc widzenia jej prawdziwej postaci?

— mruknąłem.

— powiedziała.

— Nie, nie sądzę...

— Tak, kilka razy patrzyliście... Ale jak?

Potem, cofając ręce, które wciąż jeszcze trzymałem w dłoniach:

— Kiedy wróciłam do kolegów, nie powiedziałam, że mnie nie poznaliście — rzekła. — powiedziała.

Przez chwilę nie mogłem sobie przypomnieć i zamilkłem. Potem odpowiedziałem szybko:

— Oczywiście... Oczywiście...

Znowu się roześmiała.

— Czy o takie rzeczy się pyta? Ale niech będzie, dwadzieścia sześć!...

— Widzieliście?

Milczeliśmy przez chwilę... Czułem, że w głowie mam bezbrzeżne mnóstwo rzeczy do powiedzenia jej, rzeczy, których nie dałoby się wyczerpać przez lata... Ale żadna z nich nie przychodziła mi teraz do głowy. Ona również patrzyła przed siebie, nic nie mówiąc. Oparła prawy łokieć o stół. Jej dłoń leżała tak po prostu na białym obrusie. Miała małe, zwężające się ku końcom palce, sprawiające wrażenie niezwykle cienkich kości, a ich końce były czerwone, jakby zmarznięte. Przypomniałem sobie, że jej ręce, które przed chwilą trzymałem w dłoni, były rzeczywiście zimne. — powiedziałem.

I wyciągnęła obie naraz.

Spojrzałem na jej twarz. Oczy miała władcze i pełne woli. Nie wydawała się widzieć niczego niezwykłego w tym, że zostawia ręce mężczyźnie, z którym rozmawia po raz pierwszy. Czyżby?... Znowu przychodziły mi do głowy te same niedorzeczne domysły. — powiedziałem. — Byliście tacy weseli, nawet drwiący... A potem, jak to powiedzieć, cała wasza postać była przeciwieństwem tej z obrazu... Włosy krótkie... Spódnica też krótka, a sukienka ciasna... Szliście niemal jakbyście biegli, podskakiwali... Porównanie was do tej poważnej, zadumanej, nawet nieco smutnej postaci, którą krytycy nazwali „Madonną", było z pewnością rzeczą trudną... Ale dziwię się...

— Tak, bardzo... Pamiętam was od dnia, kiedy pierwszy raz przyszliście na wystawę. Gdy krążyliście zniecierpliwieni, nagle zatrzymaliście się przed moim portretem... Zaczęliście się przyglądać z tak dziwną uwagą, że nawet przechodnie się dziwili. Ja też w pierwszej chwili pomyślałam, że obraz przypomina wam kogoś znajomego. Potem zaczęliście przychodzić codziennie... Ogarnęła mnie ciekawość, którą łatwo zrozumiecie. Kilka razy podeszłam blisko i oglądałam obraz razem z wami, niemal sam na sam. Wy nie zauważaliście niczego, choć od czasu do czasu kierowaliście wzrok na tego widza, który psuł wam spokój, nie rozpoznając go. W tym waszym roztargnieniu było coś dziwnie pociągającego... Jak mówiłam, byłam też ciekawa... W końcu postanowiłam podejść i zagadać. Inni malarze też się wami interesowali... Oni także nalegali... Ale żałuję, że to zrobiłam... Straciliśmy was zupełnie... — powiedziałem. Natychmiast jednak pożałowałem. Mogła się obrazić za te słowa. — odpowiedziała.

— powiedziała.

— To znaczy... Tylko właśnie... Bez nikogo... Duchowo samotna... Jak to powiedzieć... Macie taki wyraz, że...

— Rozumiem, rozumiem... Jestem zupełnie samotna... Ale nie w Berlinie... Jestem samotna na całym świecie... — powiedziała. — powiedziała. — Wy znacie mnie dopiero od niedawna, ale ja obserwowałam was przez piętnaście, dwadzieścia dni... Macie coś, co nie przypomina nikogo innego... Tak, z wami mogłabym zostać bardzo dobrą przyjaciółką...

Spojrzałem na nią ze zdziwieniem. Co miała na myśli? Co kobieta może w ten sposób zaproponować mężczyźnie? Nic nie wiedziałem. Nie miałem żadnego doświadczenia i w ogóle nie znałem ludzi.

Ona to zauważyła. — powiedziała. — Nie próbujcie nadawać moim słowom innych znaczeń... Ja zawsze mówię tak otwarcie... Jak mężczyzna... Zresztą pod wieloma względami przypominam mężczyzn...

Przez długą chwilę mierzyła mnie wzrokiem od stóp do głów. — powiedziała. — Teraz to sobie uświadamiam... Może właśnie dlatego od pierwszej chwili, gdy was zobaczyłam, uznałam, że jest w was coś, co mi się podoba...

To zdanie, które tak często słyszałem od matki i ojca, usłyszane po raz pierwszy od osoby, z którą dopiero co się poznałem, zdziwiło mnie i zasmuciło... — powiedziała. — Śmiałam się całą noc, ilekroć mi to przyszło do głowy... Trzepotaliście się jak niewinna młoda dziewczyna broniąca swojego honoru. — powiedziałem.

— Jak miałabym nie znać, to moja krewna! Córka mojego wuja... Ale teraz jesteście pokłóceni... Nie ja... Matka nie chce się z nią widywać z powodu jej postępowania... Jej mąż był adwokatem. Zginął na wojnie światowej... Teraz, jak to określa matka, prowadzi „niestosowne" życie... Ale co nas to obchodzi?... Co się stało wczoraj wieczorem? Udało się wam uciec?

— Mieszkamy w tym samym pensjonacie.

Zrozumiałem, że tym zdaniem chce zamknąć temat. Milczeliśmy przez chwilę. Wymienialiśmy spojrzenia z aprobującym uśmiechem, jakby chcąc powiedzieć:

— Tacy jak wy!

Zawstydziłem się, jakbym zadał jakieś bezsensowne pytanie.

— Tak. Nigdy nie bywałam w takich miejscach...

— Dziś wieczorem?

Zbierając całą odwagę:

— Przyszedłem za wami! — powiedziałem.

Trochę się zdziwiła:

— To wy szliście za mną aż do drzwi?

— Tak. Więc zauważyliście!

— Oczywiście... Czy kobieta może nie zauważyć takich rzeczy?

— Ale nie obejrzeliście się!

— Nigdy się nie odwracam...

Milczała przez chwilę. O czymś pomyślała, potem z figlarnym uśmiechem:

— To też jest jeden z moich sposobów na zabawę! — powiedziała. — Gdy na ulicy wyczuję, że ktoś idzie za mną, przezwyciężam całą ciekawość i upieram się przy tym, żeby się nie odwrócić, a w tym czasie przepuszczam przez głowę mnóstwo domysłów: może to młody człowiek, może stary i zniedołężniały babiarz, może bogaty książę, biedny student, a nawet pijany włóczęga. Po odgłosie kroków staram się ustalić, kto to, i tak, nie wiadomo kiedy, droga się kończy... Więc to wy byliście dzisiejszego wieczoru? A ja po waszych niezdecydowanych krokach myślałam, że to starszy, żonaty mężczyzna.

Komentarze