Tellura
← Powrót do powieści

Rozdział 7

Rozdział 7 · 3681 słów · ~19 min czytania

Miałem dwadzieścia cztery lata, a jeszcze nie przeżyłem żadnej przygody z kobietą. W Havranie kilka hultajskich wybryków, które urządziliśmy za pośrednictwem starszych ode mnie kolegów z sąsiedztwa, było jedynie pijackimi przygodami, których sensu nie mogłem pojąć, a wrodzona nieśmiałość sprawiła, że nie miałem ochoty ich powtarzać. Kobieta była dla mnie istotą niedostępną, pozbawioną materialności, która rozpalała moją wyobraźnię i uczestniczyła w tysiącach i jednej przygodzie, które przeżywałem, leżąc w upalne letnie dni pod drzewami oliwnymi. Przez długie lata, nie mówiąc nikomu ani słowa, byłem zakochany w naszej sąsiadce Fahriye; w wyobraźni przeżywałem z nią nieraz stosunki sięgające nawet bezwstydu, a jednak gdy spotkałem ją na ulicy, ogarniało mnie tak gwałtowne bicie serca, że gotów byłem zapaść się pod ziemię, twarz mi płonęła i szukałem miejsca, by się schować. W noce ramadanu, by zobaczyć, jak z matką idzie na terawih, z latarnią w dłoni, wymykałem się z domu i kryłem naprzeciw ich drzwi, ale gdy tylko te się otwierały, a w żółtawym świetle padającym na zewnątrz ukazywały się sylwetki w czarnych feracedżach, odwracałem głowę w stronę muru i zaczynałem drżeć, że ktoś mnie tu zauważy.

Kiedy kobieta w jakikolwiek sposób mi się spodobała, pierwszą rzeczą, jaką robiłem, była ucieczka przed nią. Gdy stawałem z nią twarzą w twarz, bałem się, że każdy mój ruch, każde spojrzenie zdradzi moją tajemnicę, i ogarniała mnie nieopisana, wręcz dławiąca wstydliwość, przez co stawałem się najnędzniejszym człowiekiem na ziemi. Nie pamiętam, bym kiedykolwiek w życiu patrzył uważnie w oczy jakiejkolwiek kobiecie, nawet własnej matce. W ostatnich czasach, zwłaszcza podczas pobytu w Stambule, postanowiłem walczyć z tą bezsensowną nieśmiałością i starałem się zachowywać swobodnie wobec kilku młodych dziewcząt, które poznałem przez znajomych. Lecz gdy tylko okazały mi odrobinę zainteresowania, wszystkie moje postanowienia i zamiary ulatywały. Nigdy nie byłem człowiekiem niewinnym: gdy zostawałem sam, w mojej głowie ożywały te kobiety, przeżywałem z nimi sceny, które nie przyszłyby do głowy nawet najbieglejszym kochankom, czułem w ustach upojny nacisk gorących i pulsujących warg, kilka razy silniejszy niż w rzeczywistości.

Lecz ten obraz w futrze, który zobaczyłem na wystawie, pochłonął mnie do tego stopnia, że nie pozwalał mi nawet na myśl o niej. Nie tylko nie mogłem wyobrazić sobie sceny miłosnej z nią, ale nawet nie potrafiłem pomyśleć o tym, by usiąść z nią twarzą w twarz jak dwoje przyjaciół. W zamian za to pragnienie, by pójść i oglądać ten obraz, zatapiać się godzinami w tych oczach, które – byłem pewien – na mnie nie patrzą, rosło z każdą chwilą. Wkładałem płaszcz i ponownie kierowałem się na wystawę; i tak trwało to przez wiele dni.

Codziennie, zawsze po południu, szedłem tam, spacerowałem, jakbym oglądał obrazy w korytarzach, powoli, lecz z wielką niecierpliwością, siłą powstrzymując kroki, które chciały dotrzeć do celu; stawałem przed „Madonną w futrze" tak, jakbym na nią wpadł przypadkiem, i wpatrywałem się w nią, pozostając tam aż do zamknięcia. Zauważyłem, że strażnicy i malarze, z których wielu bywało tam codziennie, już mnie zapamiętali. Gdy tylko wchodziłem, na ich twarzach pojawiał się uśmiech, a oczy długo śledziły tego dziwnego miłośnika obrazów. W ostatnich dniach porzuciłem nawet rolę, jaką starałem się odgrywać przed innymi płótnami. Szedłem prosto do kobiety w futrze, siadałem na jednej z ławek i wpatrywałem się w nią, to znów, gdy oczy męczyły się patrzeniem, spuszczałem wzrok na podłogę.

To, że moje zachowanie wzbudzi ciekawość obecnych na wystawie, było pewne. I tak też się stało. Pewnego dnia przydarzyło mi się to, czego się obawiałem. Młoda kobieta, którą kilka razy widziałem w sali rozmawiającą z malarzami o długich włosach, w czarnych ubraniach i ogromnych krawatach, i z której rozmowy wywnioskowałem, że sama jest malarką, podeszła do mnie i powiedziała:

– Bardzo panu zależy na tym obrazie? Ogląda go pan codziennie!

Szybko podniosłem oczy i zaraz je opuściłem. Zbyt swobodny i nieco drwiący uśmiech mojej rozmówczyni źle na mnie wpłynął. Pantofle z długimi noskami, stojące o krok przede mną, patrzyły na mnie, jakby czekały na odpowiedź. Wystające spod krótkiej spódnicy nogi, których naprawdę zgrabnego kształtu nie mogłem zaprzeczyć, od czasu do czasu lekko się napinały, tworząc pod pończochą słodką falę sięgającą aż po okrągłe kolana. Widząc, że nie ma zamiaru odejść, nie otrzymawszy ode mnie odpowiedzi, powiedziałem:

– Tak! Piękny obraz... – po czym, nie wiem czemu, czując potrzebę skłamania, swego rodzaju wyjaśnienia, wymamrotałem: – Bardzo przypomina moją matkę...

– Aha, więc dlatego przychodzi pan i godzinami się w niego wpatruje!

– Tak.

– Pani matka umarła?

– Nie.

Czekała, jakby chciała, żebym kontynuował. Ja, z głową wciąż spuszczoną, dodałem:

– Jest bardzo daleko!

– Ach... Gdzie?

– W Turcji.

– Jest pan Turkiem?

– Tak.

– Domyśliłam się, że jest pan cudzoziemcem.

Zaśmiała się cicho. Usiadła obok mnie z niezwykle swobodną miną. Gdy założyła nogę na nogę, spódnica odsłoniła się aż za kolana, a ja poczułem, że twarz, jak zwykle, zalewa mi rumieniec. Moje zakłopotanie najwyraźniej jeszcze bardziej ją rozbawiło. Zapytała ponownie:

– Nie ma pan zdjęcia matki?

Ta niepotrzebna ciekawość kobiety zaczynała mnie irytować. Czułem, że robi to wyłącznie dla żartu. Inni malarze patrzyli na nas z daleka i z pewnością uśmiechali się pod nosem.

– Mam, ale... To co innego – powiedziałem.

Głos kobiety stał się nieco poważniejszy:

– Ach... Więc to co innego.

I natychmiast zaśmiała się krótko.

Zrobiłem ruch, jakbym chciał wstać i uciec. Kobieta, widząc to, rzekła:

– Niech się pan nie krępuje, ja już idę... Zostawię pana samego z matką!

Wstała, przeszła kilka kroków. Po czym nagle zatrzymała się i podeszła do mnie ponownie; już w zupełnie innym tonie niż do tej pory, poważnym, a nawet nieco smutnym, powiedziała:

– Czy naprawdę chciałby pan mieć taką matkę?

– Tak... I to jak bardzo!

– Ach...

Odwróciła się i oddaliła szybkimi, młodzieńczymi krokami. Podniosłem głowę i spojrzałem. Przycięte włosy podskakiwały jej na karku, a obcisły żakiet, bo włożyła ręce do kieszeni marynarki, opinał jej sylwetkę.

Kiedy pomyślałem, jak ostatnim zdaniem zdradziłem swoje kłamstwo, ogarnęło mnie ogromne zmieszanie. Natychmiast wstałem i, nie mając odwagi rozejrzeć się, wybiegłem na ulicę.

W duszy miałem uczucie, jakbym żegnał kogoś, kogo poznałem i polubiłem w podróży, ale musiałem się z nim zbyt szybko rozstać. Wiedziałem, że już nie postawię nogi na tej wystawie. Ludzie, ludzie, którzy nic o sobie nawzajem nie rozumieją, i stąd mnie wypędzali.

Gdy tylko wróciłem do pensjonatu, pomyślałem, że zaczną się stare, bezsensowne dni, że przy obiedzie będę słuchał planów wyzwolenia Niemiec albo narzekań ludzi z klasy średniej, którzy stracili majątek przez inflację, a w swoim pokoju zamknę się w opowiadaniach Turgieniewa lub Theodora Storma. I wtedy zrozumiałem, jakiego znaczenia zaczęło nabierać moje życie w ciągu tych ostatnich dwóch tygodni i czym jest jego utrata. Pewna możliwość, możliwość, której nie śmiałem nawet dopuścić, podeszła do krawędzi mojego pustego i bezsensownego życia, a potem nagle, równie gwałtownie i bez powodu, jak przyszła, cofnęła się. Dopiero teraz to pojmowałem. Odkąd pamiętam, wszystkie moje dni, nieświadomie i bez przyznawania się przed samym sobą, upływały na szukaniu kogoś, i dlatego stroniłem od wszystkich innych ludzi. Ten obraz przekonał mnie, na jakiś czas, że znalezienie tej osoby jest możliwe, że jestem jej nawet bardzo blisko, i obudził we mnie nadzieję, której nie dało się już uśpić. Dlatego rozczarowanie, które mnie teraz spotkało, było równie wielkie. Stroniłem od otoczenia jeszcze bardziej, jeszcze głębiej się w sobie zamknąłem. Myślałem, żeby napisać do ojca i oznajmić, że chcę wracać. Ale co odpowiem, jeśli zapyta: „Czego się nauczyłeś w Europie?" Postanowiłem zostać jeszcze kilka miesięcy i w tym czasie nauczyć się wystarczająco dużo o „produkcji mydła", by go zadowolić. Ponownie zgłosiłem się do tej samej szwedzkiej firmy i, mimo że spotkałem się z nieco chłodniejszym przyjęciem, zacząłem regularnie uczęszczać do fabryki. Uczone przeze mnie formuły i metody starannie notowałem w zeszycie, starałem się zdobyć książki o tym fachu i czytać je.

Zaprzyjaźniłem się też bliżej z mieszkającą w pensjonacie holenderską wdową, Frau van Tiedemann. Dawała mi do czytania powieści dla dzieci, które kupowała dla swojego dziesięcioletniego syna, przebywającego w szkole z internatem, i pytała o moje zdanie. Czasem wieczorami, po kolacji, pod byle pretekstem przychodziła do mojego pokoju, siadała na dłużej i gawędziła. Kiwała palcem wskazującym z bardzo mądrym uśmiechem, który znaczył: „Wiem, wiem, ale nie powiem", i mrużyła oczy. Pewnego dnia po południu zaproponowała spacer, a pod wieczór, gdy wracaliśmy do domu, nalegając, zaciągnęła mnie do piwiarni. Nie wiedząc kiedy, piliśmy do późna. Odkąd tu przyjechałem, zdarzało mi się pić piwo, ale nigdy nie było tak jak tamtego wieczoru. Pamiętam, że w pewnej chwili cała sala zaczęła wirować nad moją głową i straciłem przytomność, osuwając się na kolana Frau van Tiedemann. Po chwili, gdy odzyskałem świadomość, zobaczyłem, że dobrotliwa wdowa wyciera mi twarz chusteczką, którą kazała zmoczyć kelnerom. Powiedziałem, że wracamy do domu. Kobieta uparła się, że sama zapłaci rachunek. Kiedy wyszliśmy na zewnątrz, zauważyłem, że ona chwieje się nie mniej niż ja. Szliśmy, trzymając się nawzajem pod ręce, potrącając przechodniów. Ponieważ zbliżała się północ, ulice nie były zbyt zatłoczone. W pewnym miejscu, przechodząc na drugą stronę, wydarzyła się głupia rzecz: gdy docieraliśmy na przeciwległy chodnik, Frau van Tiedemann potknęła się o krawężnik; nieco pulchna kobieta, chcąc złapać równowagę, chwyciła się mnie, ale ponieważ była ode mnie wyższa, zarzuciła mi ręce na szyję. Lecz tym razem, mimo że już odzyskała równowagę, nie puszczała mnie, ściskała coraz mocniej w ramionach. Nie wiem, czy to przez pijaństwo, ale ja również zapomniałem o nieśmiałości i mocno ją objąłem. Nagle poczułem na twarzy spragnione usta tej trzydziestopięcioletniej kobiety. Jej oddech był nieco gorący, ale ten gwałtowny wylew czułości rozchodził się we mnie jak ciężki, a jednak piękny zapach. Kilka przechodzących obok osób zaśmiało się i złożyło nam życzenia szczęścia. Wtedy moje oczy padły na kobietę, która szła w naszym kierunku spod latarni elektrycznej, jakieś dziesięć kroków dalej. Poczułem, że całe moje ciało zaczyna drżeć z niewysłowionego podniecenia. Kobieta, która wciąż mnie obejmowała, wyczuwszy to, rozpaliła się jeszcze bardziej i zaczęła okrywać moje włosy pocałunkami. Lecz ja już próbowałem się uwolnić i chciałem spojrzeć na kobietę, która się do nas zbliżała. To była ona. Jej twarz, którą zobaczyłem na ułamek chwili, rozbłysła w mojej zamglonej głowie jak błyskawica. To była ona – zbladła twarz, czarne oczy i nieco dłuższy nos, w futrze z dzikiego kota – dokładnie ten obraz, który widziałem na wystawie: „Madonna w futrze". Z charakterystycznym dla siebie smutnym i znudzonym wyrazem twarzy szła, jakby nie zdawała sobie sprawy z otoczenia. Gdy nas zobaczyła, na sekundę zdziwiła się i wtedy nasze spojrzenia się spotkały. Zobaczyłem, że w jej oczach przemknęło coś na kształt uśmiechu. Otrząsnąłem się, jakby ktoś smagnął mnie batem po karku. Mimo mojego pijaństwa, doskonale zdawałem sobie sprawę z grozy spotkania z nią po raz pierwszy w takiej sytuacji i z tego, co oznaczał ten uśmiech – pierwszy wyrok, jaki o mnie wydała. W końcu wyrwałem się z objęć starszej kobiety. Chciałem natychmiast pobiec i dogonić „Madonnę w futrze". Nie wiedząc, co zrobię ani co powiem, pobiegłem aż do rogu ulicy. Rozglądałem się dookoła przez kilka minut – nikogo nie było. Frau van Tiedemann podeszła do mnie: „Co ci się stało?" – pytała. Wzięła mnie pod rękę i pociągnęła w stronę domu. Po drodze przyciskała moje ramię do swojego ciała, pochylała się w moją stronę. Jej gorący oddech zaczął mi teraz ciążyć w sposób nie do zniesienia. Mimo to nie stawiałem oporu. W życiu nie przywykłem nikomu stawiać oporu. Jedyne, co mogłem, to uciec, a tego nie mogłem teraz zrobić. Kobieta złapałaby mnie po trzech krokach. Jednocześnie tamten przypadek wprawił mnie w osłupienie. Ponieważ pijaństwo nieco zelżało, starałem się myśleć logicznie i przypomnieć sobie oczy, które przed chwilą spojrzały mi w twarz i uśmiechnęły się. Lecz wszystko to wydawało mi się teraz ułudą, strasznymi obrazami, które wytworzyła moja rozpalona wyobraźnia. Nie, nie widziałem jej. To niemożliwe, żebym ją spotkał w takiej sytuacji. To wszystko były koszmary zrodzone z uścisków, pocałunków i oddechu kobiety obok mnie... Chciałem jak najszybciej wrócić do domu, paść na łóżko, natychmiast zasnąć i uwolnić się od tych bezsensownych urojeń. Lecz kobieta wcale nie zamierzała mnie puścić. Im bliżej byliśmy domu, tym jej ruchy stawały się bardziej gwałtowne, jej ramię, wzmocnione niezaspokojoną namiętnością, ściskało mnie coraz mocniej.

Na schodach ponownie rzuciła mi się na szyję, wyrwałem się zwinnym ruchem i wbiegłem na górę. Ona, swoim potężnym ciałem, trzęsąc schodami i sapiąc, biegła za mną. Gdy próbowałem wsadzić klucz do zamka, na drugim końcu korytarza pojawił się były kupiec kolonialny, Herr Döppke. Szedł powoli. Zrozumiałem, że nie położył się spać i czekał na nas, i odetchnąłem głęboko. Wszyscy mieszkańcy pensjonatu wiedzieli, że żywi on słodkie nadzieje wobec tej wdowy, która była dość zamożna i znajdowała się w pełnym rozkwicie kobiecości. Mówiono nawet, że kobieta nie pozostaje obca tym szczerym uczuciom i ma określone plany, by związać miękkimi więzami tego kawalera, który mimo że po pięćdziesiątce, zachował krzepkość. Dwaj przyjaciele, spotkawszy się na korytarzu, zatrzymali się na chwilę. Ja natychmiast wszedłem do pokoju i zamknąłem drzwi od środka. Na zewnątrz rozpoczęła się szeptana rozmowa i trwała długo. Słychać było, że na ostrożnie zadawane pytania udzielano odpowiedzi w taki sposób, by nie urazić, i że te wyjaśnienia działały łagodząco na uszy, które postanowiły uwierzyć. Po chwili odgłosy kroków i szepty oddaliły się w stronę drugiego końca korytarza i zniknęły.

Gdy tylko położyłem się do łóżka, zasnąłem. Nad ranem miałem niespokojne sny: kobieta w futrze pojawiała się przede mną w różnych postaciach, dręcząc mnie swoim straszliwym i druzgocącym uśmiechem. Chciałem jej coś powiedzieć, coś wyjaśnić, usprawiedliwić się, ale nie mogłem. Ostry wyraz jej czarnych oczu zamykał mi usta. Widząc, że zostałem przez nią skazany nieodwołalnym wyrokiem, wiłem się jeszcze bardziej, popadając w głęboką rozpacz. Obudziłem się, zanim jeszcze się rozwidniło. Głowa mnie bolała. Zapaliłem lampę i próbowałem coś czytać. Wiersze znikały mi sprzed oczu, a pośrodku białych stron, we mgle, pojawiały się dwoje czarnych oczu, śmiejących się cicho i złośliwie z mojej nędzy. Mimo że wiedziałem, iż to, co widziałem wczoraj wieczorem, było tylko ułudą, nie mogłem się uspokoić. Wstałem, ubrałem się i wyszedłem na ulicę. Był zimny, wilgotny berliński poranek. Na ulicach nie było nikogo oprócz chłopców rozwożących do domów na małych wózkach mleko, masło i bułki. Kilku policjantów na rogach usuwało przyklejone w nocy do murów rewolucyjne afisze. Szedłem brzegiem kanału aż do Tiergarten. Na nieruchomej wodzie płynęły dwa łabędzie, nieruchome jak zabawki. Łąki i ławki w parku przesiąknięte były wilgocią. Na jednej z ławek leżała zmięta od siedzenia gazeta i kilka wsuwek do włosów. Na ich widok przypomniałem sobie wczorajszy wieczór. Z pewnością Frau van Tiedemann również zgubiła sporo wsuwek w piwiarni i na ulicach, i teraz pewnie spała spokojnie u boku starszego pana Döppkego z sąsiedniego pokoju, nie myśląc o tym, że rano, zanim obudzą się służące, będzie musiała wstać i przejść do swojego pokoju.

Poszedłem do fabryki wcześniej niż zwykle i bardzo serdecznie przywitałem się z portierem. Postanowiłem zabrać się do roboty z zapałem i w ten sposób uwolnić się od dokuczliwych urojeń, które wywoływała bezczynność. Robiłem długie notatki w zeszycie przy kotłach, do których wlewano esencję różaną. Zanotowałem, z jakich fabryk pochodziły prasy do stemplowania mydeł. Już teraz widziałem siebie jako dyrektora wielkiej i nowoczesnej fabryki mydła, którą założę w Havranie, i wyobrażałem sobie, jak różowe, jajowate mydła z pieczątką „Mehmet Raif – Havran", owinięte w miękkie i pachnące papiery, rozchodzą się po całej Turcji.

Około południa poczułem, że niepokój nieco ustępuje i zaczynam trochę różowo patrzeć na życie. Rozumiałem, jakimi bezsensownymi rzeczami się zadręczam, całą winę przypisywałem swojej marzycielskiej naturze, zamykaniu się w sobie i tworzeniu urojeń. Ale już miałem się zmienić. Ograniczę też czytanie do książek fachowych. Jaki powód miałby syn ziemianina, taki jak ja, by nie być szczęśliwym? Czekały na mnie gaje oliwne ojca, dwie fabryki i mydlarnia w Havranie. Wziąłbym też udziały moich sióstr, które wyszły za bogatych mężów, i żyłbym jako szanowany kupiec w moim kraju. Wróg został wygnany z ojczyzny, narodowe wojsko wyzwoliło Havran. Ojciec w listach unosił się i pisał jedno po drugim patriotyczne zdania. Nawet my tutaj, w ambasadzie, zorganizowaliśmy wielkie spotkanie i przeżyliśmy dreszcz zwycięstwa. Od czasu do czasu, wychodząc z mojego zwykłego milczenia, udzielałem Herr Döppkemu i bezrobotnym oficerom przy jego boku rad, jak wyzwolić Niemcy, opierając się na tym, co wiedziałem o działaniach w Anatolii... Więc nie było się czym martwić. Bezsensowny obraz – nawet gdyby był sensowny, to co z tego – powieść oparta na zmyślonych wydarzeniach, cóż one miały do rzeczy w moim życiu... Nie, postanowiłem zmienić się całkowicie...

Mimo to, gdy nastał wieczór i się ściemniło, bez powodu ogarnął mnie smutek. Aby nie spotkać przy kolacji Frau van Tiedemann, postanowiłem zjeść na mieście i wypiłem dwa podwójne piwa. Lecz mimo wszelkich starań mój dzienny optymizm nie wracał. Wydawało się, że coś wokół mojego serca nieustannie się zaciska i miażdży. Mając nadzieję, że spacer na świeżym powietrzu uwolni mnie od tego złego nastroju, szybko zapłaciłem. Na zewnątrz padał drobny deszcz, niebo było zachmurzone. Można było dostrzec czerwone odbicie licznych świateł miasta na niskich chmurach nad nami. Doszedłem do szerokiej i długiej ulicy zwanej Kurfürstendamm. Tutaj niebo stawało się zupełnie jasne, nawet krople deszczu spadające z wysokości setek metrów nabierały pomarańczowego koloru. Po obu stronach ulicy ciągnęły się kawiarnie, kina, teatry. Na chodnikach, mimo deszczu, spacerowali ludzie, którzy nie dali się zbić z tropu. Szedłem powoli, myśląc o różnych bezsensownych i niepowiązanych ze sobą rzeczach. Jakbym chciał oddalić myśl, która uparcie cisnęła mi się do głowy. Czytałem każdą tabliczkę, studiowałem każdą reklamę świetlną. Przeszedłem tę ciągnącą się kilometrami ulicę tam i z powrotem kilka razy. Potem skręciłem w prawo w stronę placu Wittenberg.

Tu, na chodnikach przed wielkim sklepem zwanym Ka De We, przechadzali się jacyś młodzi chłopcy w czerwonych butach, umalowani jak kobiety, rzucając zapraszające spojrzenia przechodniom. Wyjąłem zegarek. Za dziesięć jedenasta. Znaczyło, że zrobiło się już tak późno. Moje kroki nagle przyspieszyły, skierowałem się w stronę pobliskiego placu Nollendorf. Tym razem doskonale wiedziałem, dokąd idę. Wczoraj wieczorem spotkałem „Madonnę w futrze" właśnie tam i o tej porze. Plac był pusty. Przed wielkim gmachem teatru na południowej stronie krążył policjant. Wszedłem w ulicę naprzeciwko i dotarłem do miejsca, gdzie poprzedniej nocy stałem spleciony z Frau van Tiedemann. Jakbym spodziewał się, że nagle pojawi się osoba, której szukam, wbiłem wzrok w latarnię elektryczną po drugiej stronie. Mimo że wmawiałem sobie, iż to, co widziałem wczoraj, było ułudą, wytworem pijanej głowy, oto teraz czekałem tu na nią, na tę kobietę, a może właśnie na tę ułudę. Z budowli, którą wzniosłem od rana, nie zostało ani śladu. Byłem znów, jak dawniej, daleki od świata, igraszką moich wyobrażeń i wewnętrznego świata.

Właśnie wtedy zobaczyłem człowieka, który przechodził przez środek placu i kierował się w stronę ulicy, przy której stałem. Schowałem się w zagłębieniu drzwi jednego z domów i zacząłem czekać. Kiedy wychyliłem głowę, rozpoznałem kobietę w futrze, która zbliżała się tu krótkimi, zdecydowanymi krokami. Tym razem nie mogło być pomyłki. Nie byłem pijany. Suche odgłosy jej pantofli odbijały się od domów po obu stronach pustej ulicy. Serce zaczęło mi boleć, jakby się kurczyło, i bić z przerażającą szybkością. Odgłosy kroków były już wyraźnie blisko. Stałem tyłem do ulicy, bawiąc się klamką drzwi. Przyjąłem pozę, jakbym miał otworzyć i wejść do środka, i pochyliłem się. Gdy odgłosy kroków znalazły się dokładnie za mną, musiałem włożyć ogromny wysiłek, by nie upaść i nie wydać z siebie krzyku, i złapałem się ściany obok. Kobieta poszła dalej, a ja, wyszedłszy z ukrycia, z obawy, że stracę ją z oczu, zacząłem iść tuż za nią. Nie widziałem jej twarzy. Choć tak bardzo bałem się z nią spotkać, teraz szedłem pięć, sześć kroków za nią. Skoro na widok możliwości, że mnie zobaczy, szukałem miejsca, by się schować, to po co tu przyszedłem i czekałem na nią? Po co teraz za nią idę? Czy na pewno to ona? Skąd mogłem wywnioskować, że kobieta, która przechodziła jakąś ulicą o dowolnej porze nocy, musi następnego wieczoru przejść tą samą drogą? Nie byłem w stanie odpowiedzieć na te pytania. Szedłem za nią z nieustającym biciem serca i denerwowałem się tym bardziej, im częściej myślałem o tym, że nagle się odwróci i mnie zobaczy... Szedłem ze spuszczoną głową, nie widząc nic oprócz asfaltowego chodnika, śledząc odgłos jej kroków. Nagle te odgłosy ucichły. Zatrzymałem się w miejscu. Pochylając głowę jeszcze niżej, czekałem jak skazaniec. Nikt nic nie powiedział. Dopiero po kilku sekundach zdałem sobie sprawę, że miejsce, w którym stoję, jest jaśniejsze niż reszta ulicy.

Powoli podniosłem oczy: nigdzie nie było żadnej kobiety. Kilka kroków dalej znajdował się dość znany kabaret, którego wejście było oświetlone elektrycznymi lampami. Nad wejściem wisiał olbrzymi, wysunięty w ulicę szyld, na którym niebieskimi żarówkami wypisane było słowo „Atlantik", migające to w tę, to we drugą stronę, a pod napisem były kształty przypominające morskie fale, również wykonane z żarówek. Stojący w drzwiach mężczyzna w galowym ubraniu i czerwonej czapce, wysoki na jakieś dwa metry, skłonił się i zaprosił mnie do środka. „Bitte sehr" – powiedział.

Na jego twarzy widniał bardzo znaczący uśmiech. Przez myśl przebiegło mi nagle, że ta kobieta może być stałą bywalczynią tego miejsca. Jej przychodzenie codziennie o tej samej porze na to wskazywało. Odetchnąłem głęboko i z ulgą, zdjąłem płaszcz i wszedłem do sali.

W środku było tłoczno. Na środku znajdował się zagłębiony, okrągły parkiet; naprzeciwko orkiestra, a wokół wysokie, zaciszne loże. Ponad połowa z nich miała zasunięte zasłony; pary wychodziły od czasu do czasu na parkiet, by zatańczyć, po czym wracały do lóż i zasuwały zasłony. Poszedłem do jednej z nich, która najwyraźniej nie była jeszcze zajęta, i usiadłem. Zamówiłem piwo. Bicie serca ustało. Rozejrzałem się wokół niespiesznym wzrokiem. Miałem nadzieję, że znajdę ją – kobietę w futrze, osobę, która od tygodni spędzała mi sen z powiek – przy jednym ze stolików, w towarzystwie młodego lub starego hulaki, i że widząc, jak ta kobieta, której nadałem tak wielkie znaczenie i tak głęboką treść, sprzedaje się, uwolnię się od wszystkich pustych marzeń. Nie było jej przy stolikach wokół parkietu. Musiała wejść do jednej z lóż. Czułem gorzki uśmiech. Złościłem się na siebie, że uparcie patrzę na ludzi innymi oczami, niż byli w rzeczywistości. Mimo że skończyłem dwadzieścia cztery lata, wciąż nie mogłem uwolnić się od naiwności dzieciństwa. Jakże przesadne wrażenie zrobił na mnie prosty, może nawet niepiękny obraz, jak rozbudził we mnie przesadne nadzieje. Tej bladej twarzy nadałem tyle znaczeń, że starczyłoby ich na całe książki, znalazłem w niej cechy, które w rzeczywistości nigdy nie istniały.

Komentarze