Tellura
← Powrót do powieści

Rozdziały 21–40 (3/6)

Rozdział 9 · 2536 słów · ~13 min czytania

Jeżeli coś takiego nazwiemy „czystym”, to i „czystym” nazwać je można; jeśli „nieskalanym”, to i „nieskalanym” nazwać je można — ale to nigdy nie jest jeszcze „człowiekiem”. To jedynie materiał, który dopiero ma się stać „człowiekiem”, niby marmur, z którego dopiero ma powstać rzeźba. Dopiero gdy w ten marmur trafi dłuto i przylgnie doń ręka mistrza, powstanie posąg z oczami i nosem. Tak samo i ktoś taki jak Seonhyeong: dopiero gdy przyjmie chrzest ognia życia, gdy obudzi się w nim ów „człowiek” ukryty wewnątrz, stanie się prawdziwym człowiekiem.

Sunae, inaczej niż on, już od dzieciństwa przechodziła naturalne próby i poniekąd ów „człowiek” w jej wnętrzu się przebudził — lecz wciąż jeszcze przewracała się tylko pod kołdrą, jeszcze się nie obudziła.

Hyeongsik sam siebie uważał za owego przebudzonego „człowieka”, lecz i on nie przyjął jeszcze chrztu ognia życia. Troje ludzi zebranych teraz w tym pokoju — dwoje młodych mężczyzn i kobieta — jakąż to drogę przejdą, zanim staną się „ludźmi”? Serca tych trojga są niby morze oczekujące burzy, która dopiero nadejdzie. Teraz jest to morze gładkie — bez fal, bez piany, bez prądu. Lecz oto z niebios zstąpi wielki wiatr, wstrząśnie całym tym morzem, wzbudzi fale, pianę i prądy — i dopiero wtedy stanie się ono prawdziwym morzem. Któż wie, czym jest ten wiatr i kto go zsyła. W sercu Hyeongsika już krążą po skraju nieba dziwne chmury — zwiastuny nadciągającego wiatru.

🙝 🙟

Hyeongsik wyszedł z domu Kim Jang-ro. Nad drogą na Baekundae snuły się dziwne chmury, a chłodny wiatr muskał rozpaloną twarz. Hyeongsik odetchnął z ulgą. Chyba zbiera się na ulewę. Gdy przejdzie ulewa, zrobi się chłodniej — pomyślał. I zapragnął, żeby deszcz spadł jak najprędzej.

Hyeongsik spostrzegł, że coś się w nim zmieniło od chwili, gdy wchodził do domu Kim Jang-ro. Jakby w niebie i na ziemi istniało coś, czego dotąd nie znał, i jakby to coś błysnęło mu przed oczami niby błyskawica pośród chmur. I zdawało mu się, że ów błysk błyskawicy ma dla niego ogromne znaczenie. Hyeongsik pomyślał, że w tym błysku kryje się niepojęte piękno i radość. Poczuł, jak w jego piersi budzi się mglista nowa nadzieja i nowa radość. I uznał, że ta radość jest podobna do tej, którą czuł, gdy spotkał Seonhyeong i Sunae, słysząc zapach ich ciała, szelest wstążek u ich sukien i dźwięk ich głosów. Przed oczami Hyeongsika rozwarła się jakaś strona życia, której dotąd nie widział. Poza tym, co dotychczas uważał za „całość życia”, istniała jeszcze inna jego część — i ta część wydawała się o wiele ważniejsza i pełniejsza znaczenia niż wszystko, co dotąd brał za życie. Obok sławy, majątku, prawa, moralności, nauki i sukcesu — tego, co dotąd uznawał za najistotniejszą treść życia — pojawiała się jakby jakaś nowa treść. Lecz Hyeongsik nie umiał jej jeszcze nazwać; jedynie dziwił się i powtarzał: „To dziwne”.

A gdy schodził ku Gyodongowi, którędy przez cztery, pięć lat chadzał codziennie, zdumiał się. Droga, domy, rzeczy rozłożone w tych domach, ludzie idący tą drogą, słupy telegraficzne i stercząca skrzynka pocztowa — wszystko było takie samo jak dawniej. A przecież Hyeongsik dostrzegał w tym wszystkim blask, którego przedtem nie widział, i czuł woń, której przedtem nie czuł. Innymi słowy, wszystko to zdawało się mieć nowy blask i nowe znaczenie. Przechodzień nie był już tylko przechodniem — jakby kryło się w nim coś niepojętego. A w nawoływaniu sprzedawcy tofu: „Tofu, tofu, okara — kupujcie!” — poza zachętą do kupna tofu i okary pobrzmiewało jakieś głębsze znaczenie. Hyeongsik pomyślał, że z jego oczu spadła jakaś łuska. Lecz nie była to łuska, która spadła z oka — w istocie było to oko, które dotąd pozostawało zamknięte, a teraz się otwarło. Gdy patrzył na wizerunek Jezus na krzyżu i nie widział w nim już tylko Jezus ukrzyżowanego, lecz odkrywał w nim nowe znaczenie — to było pierwsze otwarcie tego oka. Gdy patrzył na dwie młode kobiety, Seonhyeong i Sunae, i nie widział w nich już tylko dwóch młodych kobiet, lecz dostrzegał w nich wyraz jakiejś niepojętej siły wszechświata i życia — to było drugie otwarcie. A teraz, gdy na ulicy Gyodongu odkrywał we wszystkim nowy blask i nową woń, których przedtem nie widział ani nie czuł — to było trzecie. Lecz nie umiał tego należycie nazwać; czuł jedynie myśl „to dziwne” i mglistą radość.

Hyeongsik wrócił do pokoju i na chwilę zapomniawszy o sprawie Yeongchae, spojrzał w głąb swego nowo zmieniającego się serca. Gdy siedział z przymkniętymi oczami, wspomnienia dawniej czytanych wierszy i powieści powracały w jego duszy z innym smakiem niż wtedy, gdy je po raz pierwszy czytał. Wszystko miało teraz silniejszą barwę, silniejszy zapach i głębsze znaczenie. Hyeongsik pomyślał: „Dotąd patrzyłem na życie i księgi, nie rozumiejąc ich sensu”. I przywołał wszystkie wspomnienia, poddając je spojrzeniu nowo otwartego oka. I oto w każdym wspomnieniu ukazywała się nowa barwa, której przedtem nie dostrzegał. Hyeongsik uśmiechnął się, jakby go olśniło. Potem spojrzał na książki równo ustawione na półce. Zrozumiał, że to, co uważał za przeczytane i zrozumiane, w istocie przeczytał, nie rozumiejąc. Hyeongsik zapragnął od nowa przeczytać wszystkie księgi, całe życie i cały świat. Nawet gdyby czytał od nowa od pierwszej strony i pierwszego wiersza, każde zdanie i każde słowo zabłyśnie mu nowym znaczeniem — jakby nigdy przedtem tego nie czytał. Tak pomyślawszy, wyjął z półki kilka książek i przerzucił miejsca, które znał dawniej. Wynik był taki, jak przypuszczał.

Dopiero teraz ów „człowiek” w jego wnętrzu otworzył oczy. Tym „okiem wewnętrznym” ujrzał „wewnętrzne znaczenie” wszystkich rzeczy. „Wewnętrzny człowiek” Hyeongsika dopiero teraz został wyzwolony. Jak ziarno sosny kryjące w sobie kiełek sosny — długo ukryty, długo uwięziony w łupinie — pod wpływem ciepła wiosny potężną siłą rozrywa skorupę, która go więziła, i wypuszcza się śmiało w bezkresny świat, by stać się pniem, wydać gałęzie, liście i kwiaty — tak ów „wewnętrzny człowiek”, będący ziarnem człowieka zwanego Hyeongsikiem, dopiero teraz rozbił swą skorupę, wzniósł się dumnie w szeroki świat, przyjmując światło słońca i rosę, i począł rosnąć bez granic.

„Wewnętrzny człowiek” Hyeongsika dojrzewał już od dawna. Jak ziarno wiosennego zboża, które w ziemi nabrzmiewa ogniem, aż dość jednej mżawki, by w ciągu jednej nocy wypuścić kiełek — tak i „wewnętrzny człowiek” Hyeongsika, nasycony obficiej niż inni doświadczeniem realnego świata oraz wilgocią religii i literatury, nagle rozbił swą skorupę pod wiosennym wiatrem i wiosennym deszczem, jakimi były dziewczyna imieniem Seonhyeong i dziewczyna imieniem Yeongchae.

Gdyby ktoś zapytał: „Czym jest wewnętrzny człowiek?” i „Jak budzi się wewnętrzny człowiek?” — odpowiedź byłaby taka:

Nie można na to odpowiedzieć, tak jak nie można odpowiedzieć na pytanie „Czym jest życie?” i „Co znaczy, że życie się rodzi?”. Jedynie ten, kto sam jest owym „wewnętrznym człowiekiem”, kto sam się przebudził, wie, czym jest „wewnętrzny człowiek” i co znaczy, że „wewnętrzny człowiek się budzi”.

Cóż się stanie z przebudzonym Hyeongsikiem? Trzeba patrzeć, jak ta opowieść się rozwinie.

🙝 🙟

Istotnie, ulewa przeszła. A między Dongdaemun a Namsanem ukazał się z pokoju Hyeongsika fragment pięknej tęczy. Hyeongsik długo patrzył na tęczę jak oczarowany, aż nagle pomyślał o Yeongchae. Było już blisko nocy. Kryzys Yeongchae zdawał się zbliżać z każdą chwilą. Hyeongsik narzucił na siebie płaszcz i wybiegł z domu. Lecz dokąd iść, co czynić — przez chwilę błąkał się bezradnie. Wreszcie, jakby powziął jakieś postanowienie, ruszył szybkim krokiem w stronę Andongu. Zatrzymał się przed bramą jakiegoś „internatu studenckiego”. Po chwili wybiegł stamtąd jakiś chłopiec w rozdeptanych butach i ujrzawszy Hyeongsika, ukłonił się. Hyeongsik uścisnął dłoń chłopca i zapytał z trudem:

— Kto to był ten student, co przedwczoraj poszedł za hak-gamem?

Chłopiec uśmiechnął się szeroko.

— Nie wiem — odparł i spojrzał na Hyeongsika ze zdziwieniem. W zmierzchu twarz Hyeongsika wydawała się biała.

— Nie, Hui-gyeong. Coś się stało — powiedz mi, kto poszedł za hak-gamem.

Hui-gyeong, widząc dziwne zachowanie Hyeongsika, przestał się uśmiechać i przez chwilę myślał. Głos Hyeongsika drżał. Wreszcie Hui-gyeong rzekł:

— Poszedłem ja i Jong-ryeol — i odwrócił głowę w prawo, jakby oczekiwał nagany. Hyeongsik odezwał się radosnym głosem:

— Hui-gyeong byłeś tam? Doskonale się złożyło!

Hui-gyeong uznał zachowanie Hyeongsika za jeszcze dziwniejsze. Choćby kisaeng Wolhyang była najsłynniejsza, czyż Hyeongsik miałby jej pożądać? Dlatego Hui-gyeong przyjrzał mu się uważnie i spytał:

— Co się stało?

Hyeongsik nie odpowiedział na to pytanie.

— Więc znasz numer domu? Tego domu, do którego chodził hak-gam...

— Numeru nie znam.

Na tę odpowiedź Hyeongsik przez chwilę wyglądał na zawiedzionego, po czym znów chwycił Hui-gyeonga za rękę.

— Wybacz, ale wskaż mi ten dom.

Hui-gyeong, jakby niechętnie, wszedł do środka i wyszedł w czapce i płaszczu. Pomyślał, że Hyeongsik zapewne ma jakieś śledztwo w sprawie hak-gama, i ruszył przodem w stronę Jongno. Hyeongsik szedł za nim, rozmyślając o wielu rzeczach. Co zrobi, gdy tam dotrze? Nawet jeśli znajdzie Yeongchae, nie ma przy sobie 천 원 — co wtedy? A gdyby ktoś właśnie przyniósł 천 원 i podpisał umowę przejmującą Yeongchae, on, nie mając 천 원, mógłby tylko zgrzytać zębami u jej boku.

Noc była chłodna. Na nocnym targu w Jongno słychać było nawoływania sprzedawców „tanich rzeczy” i głosy reklamujące lekarstwa przy wymachiwaniu długimi nożami. Tu i ówdzie gromadziły się dziesiątki ludzi — zapewne sprzedawano coś taniego i użytecznego. Ludzie upojeni wieczornym chłodem krążyli bez celu. Między nimi przebiegały gromadki uczniów — po dwóch, po trzech — paplając o czymś, jakby mieli jakieś pilne sprawy. Były też kobiety w zasłonach, którym dziewczynki niosły latarnie. Z Umigwanu dobiegały dźwięki zachodniej orkiestry — grali jakieś „wielkie widowisko”. Na drugim piętrze Cheongnyeonhoegwan przesuwały się żywe cienie młodzieńców — może ćwiczyli gimnastykę. Idący przodem Hui-gyeong zaglądał po trochu w każdą gromadkę ludzi, a gdy usłyszał kroki Hyeongsika, ruszał dalej. Po mżawce i deszczu od czasu do czasu unosił się zapach wilgotnej ziemi.

Hyeongsik i Hui-gyeong minęli róg Jonggak i skierowali się ku Gwangchunggyo. Tramwaj jadący do Sinyongsan, wytrzeszczywszy wielkie oczy, przemknął przed nimi. Weszli w ciemny zaułek nad strumieniem w Dabanggol. Nad strumieniem rozłożywszy słomiane maty, siedzieli pomieszani mężczyźni i kobiety, rozmawiali i śmiali się, a gdy dwaj przybysze się zbliżyli, przerywali rozmowę i wpatrywali się w nich z ciemności. Gdy tylko zniknęli im z oczu, znów zaczynali rozmawiać i śmiać się. Gdzieniegdzie widać było wyglądające zza okien głowy pokojówek z błyszczącymi od oleju kameliowego włosami. Hui-gyeong co chwilę jakby gubił drogę — przystawał i rozglądał się na wszystkie strony, po czym szedł dalej, albo mówił „Źle poszliśmy”, śmiał się i cofał o pięć, sześć kroków, by skręcić w wąski zaułek. Przed jakimś domem stał riksza z podniesioną budą, a rikszarz siedział na stopniu i cienko coś nucił. Widać było latarnie z wypisanymi pięknymi imionami: „Gyewolhyang”, „Seolmae”. Skądś dobiegał drżący pierwszy wers sijo: „Pół na pół...” — a za nim słychać było śmiech dwóch, trzech mężczyzn. Hyeongsik pomyślał: „To dzielnica rozpusty”. Po raz pierwszy w takim miejscu, poczuł dziwny chłód w piersi. Odwracał więc szybko głowę, by sprawdzić, czy ktoś go nie widzi. Gdy dwie kisaeng w jedwabnych spódnicach, mijając ich na rogu ulicy, szepnęły coś do siebie na widok Yangina i roześmiały się, Hyeongsikowi niepostrzeżenie zadrżało serce i twarz mu zapłonęła. Yangin szedł w milczeniu. Jego kroki odbijały się od ścian dziwnym, głuchym stukiem. Hui-gyeong kilka razy zabłądził, aż wreszcie rzekł: „To tutaj” — i wskazał dom z latarnią. Hyeongsikowi jeszcze bardziej ścisnęło się serce. Stanął przed bramą i spojrzał na latarnię. „Gyewolhyang!”

„Gyewolhyang!” — Hyeongsik pokręcił głową. Więc Wolhyang to nie Yeongchae? Zostawszy kisaeng, zmieniłaby imię, ale czy zmieniłaby też nazwisko? Więc Wolhyang to nie Yeongchae? Więc Yeongchae nie została kisaeng? Może, jak sobie niegdyś wyobrażał, ich Yeongchae została przygarnięta przez jakiś zacny dom, chodzi do szkoły i żyje szczęśliwie? Hyeongsik zwątpił głęboko. Hui-gyeong odstąpił kilka kroków i patrząc na twarz Hyeongsika, bladą w świetle latarni, pomyślał: „Ma jakieś zmartwienie”.

🙝 🙟

Yeongchae spotkawszy Hyeongsika po siedmiu latach, nie mogąc opanować jednocześnie radości i wzruszenia, chciała płacząc opowiedzieć, co przeszła przez te siedem lat, lecz nagle urwała i wstawszy, zapłakana wróciła do domu.

Usłyszawszy, że Hyeongsik jest w Seulu, zapłonęła ogniem pragnienia spotkania, lecz nie potrafiła powziąć postanowienia, by go odszukać, i tak minął miesiąc. Aż pewnego ranka rzekła sobie: „Dziś koniecznie odszukam Hyeongsika” — i po południu przyszła go szukać, nie zastała, więc wieczorem przyszła znowu.

Na świecie nie ma dla Yeongchae bliższej osoby niż Hyeongsik. Nie ma rodziców, nie ma rodzeństwa, nie ma krewnych — pozostał jej tylko jeden człowiek: Hyeongsik, z którym razem dorastała. Dopóki ojciec i bracia Yeongchae żyli, przed śmiercią w Więzieniu Pjongjang, Yeongchae żyła dla nich. Lecz po ich śmierci żyła już tylko dla człowieka zwanego Lee Hyeongsik. Tym bardziej że z wiekiem, stawszy się kisaeng, doznawszy wszelkich upokorzeń od dziesiątek, setek mężczyzn — bestii znających jeno żądzę cielesną — Yeongchae uznała, że na świecie nie ma godnego zaufania i oparcia mężczyzny poza Hyeongsikiem. Jak Hyeongsik zmienił się przez siedem, osiem lat rozłąki i jakim stał się człowiekiem — to dla Yeongchae nie było pytaniem. Yeongchae sądziła po prostu, że człowiek zwany Hyeongsikiem — czy minie tysiąc lat, czy dziesięć tysięcy — pozostanie tym samym Hyeongsikiem, co niegdyś w jej rodzinnym domu w Anju. Yeongchae nie wiedziała, że dobry człowiek może się zmienić na gorsze. Sądziła, że dobry człowiek jest z urodzenia dobry i na całe życie dobry. Tak samo człowiek zły jest z urodzenia zły i na całe życie zły. W dzieciństwie Yeongchae nie widziała złych ludzi. Jej ojciec był dobry, bracia byli dobrzy, ludzie przychodzący do ich domu też byli dobrzy. Hyeongsik był oczywiście dobry. A gdy uczyła się z książek takich jak „Sohak” czy „Opowieści o cnotliwych niewiastach”, wszyscy bohaterowie w nich byli dobrzy. Yeongchae nawet w dziecięcych myślach sądziła, że postacie z tych ksiąg i ludzie z jej domu i otoczenia to ci sami ludzie. Sama Yeongchae też była dobra. Uważała, że kobiety z „Naechik” czy „Opowieści o cnotliwych niewiastach” i ona to te same kobiety. I sądziła, że świat jest taki jak jej dom, a ludzie na świecie tacy jak ona i jej otoczenie. I Kim Seonhyeong, i Park Yeongchae — pod tym względem były identyczne.

Lecz gdy zobaczyła, że jej dobry ojciec i ludzie z otoczenia popadli w winę i stali się przedmiotem drwin i szyderstw świata, jej dziecięce serce po raz pierwszy się zdumiało. A gdy u krewnych ze strony matki doznała znęcania się ze strony rodziny ciotecznego brata i jego dzieci, gdy uciekając stamtąd, doznała prześladowania od wiejskich dzieci, gdy owego wieczoru w jakimś zajeździe w Sukchon spotkało ją to nieszczęście, a wreszcie w Pjongjangu jej ciało zostało sprzedane na kisaeng — mała Yeongchae zrozumiała, że świat różni się od jej domu, a ludzie na świecie różnią się od niej i od tych, którzy ją otaczali. Innymi słowy, pojęła, że na świecie istnieje zło i istnieją źli ludzie. Lecz Yeongchae sądziła, że ten zły świat i źli ludzie nie mają z nią nic wspólnego. Yeongchae nigdy nie mieszała swojego dobrego domu z tamtym złym światem, ani dobrych ludzi, których niegdyś widziała, ze złymi ludźmi, których widziała teraz. Dlatego sądziła, że na świecie istnieje świat zły i świat dobry, a wśród ludzi źli i dobrzy — że każdy z nich należy do innego rodzaju i nie mogą się połączyć, jak woda i oliwa. Lecz w miarę gromadzenia doświadczeń Yeongchae pojęła jeszcze tę prawdę... że „zły świat jest większy od dobrego, a złych ludzi jest więcej niż dobrych”.

Komentarze