Tellura
← Powrót do powieści

Rozdziały 21–40 (2/6)

Rozdział 8 · 2347 słów · ~12 min czytania

Jednakże myśl o „tysiącu wonów" dręczyła Hyeongsika nieustannie. Z zeszłomiesięcznej pensji trzydziestu pięciu wonów pięć 원 posłał do stratega Tokio jako zapłatę za dzieła Platona, dziesięć 원 rozdał uczniom, osiem 원 oddał staruszce gospodyni za wikt, a w portfelu pozostał mu już tylko jeden banknot pięciowonowy i trochę srebrnych monet. Ach, cóż począć z tym „tysiącem wonów" — udręka Hyeongsika rosła z każdą chwilą. „Tysiąc wonów! Tysiąc wonów!" Skąd wziąć tysiąc wonów? Hyeongsik otarł pot chustką i jęknął głośno:

— Skądże mam wziąć tysiąc wonów...

Tak rozmyślając, dotarł wreszcie pod swój dom w Gyodongu. Wtem kilku młodych mężczyzn w lśniących garniturach, na wpół pijanych, przejechało chwiejnie rikszami, popędzając przed sobą kisaeng i głośno dzwoniąc dzwoneczkami w stronę mostu żelaznego. Hyeongsik uskoczył żywo na bok, przepuścił riksze i stanął wyprostowany, patrząc za sześcioma pojazdami, które wzbijały tumany kurzu.

— Więc jednak są tacy, co mają tysiąc wonów! — mruknął.

Zaiste, ci młodzieńcy pędzący rikszami z kisaeng na przedzie mieli nie tylko tysiąc, ale i dziesięć tysięcy wonów. Hyeongsik postał jeszcze chwilę, po czym ze spuszczoną głową, pogrążony w myślach, wszedł do swojego mieszkania, do którego nawet najlżejszy wiatr nie zaglądał.

Staruszka, która właśnie gotowała obiad, wyszła z kuchni i zagadnęła:

— Czemu pan dziś tak wcześnie? Nie ma szkoły?

Hyeongsik cisnął kapelusz i płaszcz do izby, przysiadł na werandzie, rozpiął guziki i wachlując się, odparł ze złością:

— Hm, uczniowie trzeciego i czwartego roku ogłosili strajk szkolny.

— Znowu? Znowu ten Bae Hak-gam i jego sprawki — westchnęła staruszka, ocierając pot spódnicą. Spojrzała na jego twarz. — Co panu? Niedobrze się pan czuje?

— Nie.

— Coś pana trapi. Ech, niech pan rzuci tę szkołę. Ciągle tylko zamieszanie. Za każdym razem pan się denerwuje — po co tam pan siedzi?

Usiadła na zacienionej werandzie po drugiej stronie i zapaliła fajkę. Hyeongsik przez dłuższą chwilę nie mógł opanować gniewu, wymachując wachlarzem na oślep.

— Te szkolne sprawy to drobiazg. Nie martwię się nimi.

— To cóż takiego? Coś innego?

Hyeongsik rzucił się na plecy i przebierając nogami, mruknął jakby do siebie:

— Tak czy owak, potrzebne mi pieniądze.

— Ho ho ho, chyba pan wreszcie zrozumiał. Ach, ten świat to świat pieniądza. Gdybym ja miała pieniądze, nie harowałabym tak... — zaśmiała się staruszka.

— Taki trud to przyjemność.

— Ech, to typowe dla mężczyzn. Ja mam już przecież sześćdziesiąt lat. Ledwie co zrobię, a już mnie krzyż boli. Haruję aż do bólu pleców, a kto mnie pocieszy... (Żebym choć jednego syna miała, choćby kalekę...) Życie mnie nie chce, dlatego jeszcze żyję. Po co taka jak ja ma żyć?

Potrząsnęła fajką nad kamieniem, jakby chciała ją rozbić, strząsnęła popiół i nabrawszy świeżej tytoni, przyłożyła do żaru i pociągnęła kilka razy z całej siły. Nagle wybuchła gniewem:

— Nawet ogień w fajce mnie nie słucha!

Cisnęła fajkę do izby i wróciła do kuchni, by dokończyć obiad.

Hyeongsik patrzył na staruszkę i uśmiechnął się w duchu. Każdy ma swoje zmartwienia i każdy wierzy, że jego zmartwienie jest największe na świecie. A przecież wszyscy ludzie mają jakieś troski. Jedni martwią się brakiem syna, inni tym, że nie dostali urzędu, jeszcze inni — że nie mogą się ożenić albo wyjść za mąż. Zmartwień jest bez liku, lecz większość współczesnych ludzi trapi brak pieniędzy. Na tym świecie, gdzie za pieniądze można kupić nie tylko ciało, ale i duszę, nic dziwnego, że ludzie cenią je ponad wszystko.

„Ach, tysiąc wonów! Skąd wziąć tysiąc wonów?" — zerwał się i wszedł do izby. Czy ten dom byłby wart tysiąc wonów? A te sto kilkadziesiąt tomów w twardych oprawach na półce — czy one byłyby warte tysiąc wonów? Oczywiście, prawa autorskie do każdej z tych książek są warte co najmniej tysiąc wonów. Gdybym i ja napisał taką książkę i sprzedał ją wydawcy, dostałbym tysiąc wonów. Lecz najpierw musiałbym przez lata uczyć się pisania po angielsku, potem strawić długie miesiące na pisaniu, wysłać rękopis do Stanów Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii, wydawca musiałby go przeczytać, zdecydować się na publikację, potem wysłać człowieka na pocztę, by przekazano tysiąc wonów na nazwisko Lee Hyeongsika, a te pieniądze musiałyby przepłynąć przez Pacyfik i dotrzeć do Urzędu Pocztowego w Gyeongseong... Boże, to zbyt odległe... Kiedyż to nastąpi...

Hyeongsik myślał dalej. Gdybym nie kupował tych książek, nie dawał pieniędzy uczniom, a przez pięć lat odkładał po dwadzieścia 원 miesięcznie, przez pięćdziesiąt miesięcy uzbierałbym tysiąc wonów. Tak, wtedy nie miałbym tych zmartwień. A zwłaszcza wspieranie uczniów było zupełnie bezsensowne. Ja daję im z serca, choć sam nie mam wiele, a oni przyjmują to jak coś, co im się należy. Gdy spóźnię się z datkiem, burczą. Czyżby uważali to za łaskę? Gdy dorosną i staną się kimś wielkim, może moja pomoc nabierze sensu, ale teraz... jeden wart drugiego, żadnego geniuszu ani wielkiego człowieka wśród nich nie widać... Ach, robiłem rzeczy bezsensowne. Gdybym odkładał pieniądze, nie miałbym teraz tych trosk. Tak, od tego miesiąca chyba przestanę dawać pieniądze uczniom. Lecz gdy tak pomyślę, stają mi przed oczami te biedne, młode twarze wołające „Panie Lee!", i nie mogę tego zrobić.

Ach, jak zdobyć tysiąc wonów? Co, jeśli dziś wieczorem ktoś przyjdzie z tysiącem wonów i zabierze Yeongchae? A może już wczoraj wieczorem ktoś przyszedł z tysiącem wonów i zabrał ją do siebie? Czyżby już wczoraj oddała ciało, które strzegła przez dziewiętnaście lat, jakiemuś plugawemu zwierzęciu? Czy Yeongchae najpierw odpychała go, płakała, krzyczała, broniła się, aż w końcu musiała się poddać? (Na tę myśl Hyeongsik widział wyraźnie przed sobą, jak zwierzę z rozpalonym od żądzy wzrokiem rzuca się na biedną, piękną Yeongchae, a ona płacze, odpycha go, broni się do śmierci, aż w końcu z rozpaczą upada z jękiem.) Hyeongsik napiął całe ciało z gniewu i smutku i wypuścił długi oddech. A jeśli Yeongchae dowiedziała się, że została sprzedana, i uciekła nocą w tajemnicy? Dokąd miałaby pójść? Piękna twarz! Dziewiętnastoletnia piękność bez opiekuna! Wszędzie czyhają zwierzęta z tysiącem wonów. Czy Yeongchae nie uciekła?

A może — Yeongchae, tak niezłomna w swej czystości, gdy dowiedziała się, że została sprzedana jakiemuś mężczyźnie, targnęła się na swoje życie?

— Samobójstwo? Samobójstwo? — Hyeongsik zadrżał.

Co robić? Jak zdobyć tysiąc wonów, by uratować biedną Yeongchae — ukochaną Yeongchae — córkę dobroczyńcy... Tak czy inaczej? Nie mogąc uspokoić myśli, o pierwszej po południu poszedł do domu Kim Jang-ro z Andongu, by uczyć Seonhyeong i Sunae angielskiego. Starszego nie było w domu, wyszła żona i powitała Hyeongsika. Gdy weszła do środka, by przyprowadzić córki, Hyeongsik usiadł sam w kąciku przeznaczonym na naukę i czekał na uczennice. W jednym kącie wisiał wizerunek Jezusa na krzyżu, w drugim — fotografia gospodarza, Kim Jang-ro. Kwiaty zdobiące oba obrazy były zapewne dziełem Seonhyeong i Sunae. Jezus na krzyżu miał na głowie koronę cierniową, a z boku przebitego rzymską włócznią sączyła się krew. Głowa przechylała się na lewą stronę, oczy wzniesione ku niebu. Pod krzyżem ktoś zakrywał twarz rąbkiem szaty i płakał, ktoś inny przyglądał się obojętnie, a z boku żołnierze rzucali losy o szatę Jezusa. Hyeongsik wpatrywał się w to zamyślony. Ten na krzyżu też był człowiekiem, ci, co włożyli koronę cierniową i przebili bok — też ludźmi. Ci pod krzyżem, ocierający łzy rąbkiem szaty, i ci obojętnie stojący — też ludźmi. A ci, co zabili człowieka i rzucają losy o jego szatę — też ludźmi. Wszyscy są tacy sami. Wszystkie komedie i tragedie rozgrywające się codziennie w świecie ludzkim dzieją się rękami takich samych ludzi. Uczniowie domagający się wydalenia nauczyciela, Bae Hak-gam, którego uczniowie odrzucają, i ja — czyż nie jesteśmy tacy sami? Ta biedna Yeongchae, chciwa staruszka, która chce ją sprzedać, zwierzęta, które chcą ją kupić, i ja, który się nad nią lituję — czyż nie jesteśmy wszyscy tacy sami? Ostatecznie to ci sami ludzie, tylko nieco inaczej ubarwieni i ukształtowani, mówią: to ty, to ja, to dobrze, to źle. Ten Jezus mógłby być rzymskim żołnierzem, który przebił mu bok, a ten żołnierz mógłby być Jezusem. Niepojęte jest tylko to, jaka siła czyni z jednego klauna, z drugiego Chunhyang, z jednego Lee Doryeonga, z jednego Jezusa, z drugiego rzymskiego żołnierza, a z jeszcze innego obojętnego widza. Myśląc tak, Hyeongsik poczuł, że cała ludzkość to jego bracia i siostry, i zlitował się nad życiem, które pod władzą niepojętej siły codziennie odgrywa tragedie i komedie wbrew własnej woli. Jeśli ludzie czynią zło jak klaun, który zostawszy prefektem Namwon, bije biedną Chunhyang wbrew własnej woli — czyż można ich nie wybaczyć? W takim razie nie należy tak nienawidzić Bae Hak-gama ani podłych Żydów, którzy pluli na twarz Jezusa i żądali jego śmierci.

Lecz Yeongchae trzeba uratować. Choćby to wszystko było tylko przedstawieniem, Yeongchae trzeba uratować — ta myśl pojawiła się nagle, nie wiadomo skąd. Hyeongsik odwrócił wzrok od wizerunku Jezusa i spojrzał w sufit. Na suficie cztery, pięć much odgrywało własne przedstawienie — jedna goniła, druga uciekała, jedna siedziała, druga przecierała przednie nóżki. Hyeongsik spuścił głowę i pomyślał, że w tym domu musi być tysiąc wonów.

— Panie! — usłyszał.

Seonhyeong i Sunae stały w drzwiach z książkami i ołówkami, czekając, aż otworzy oczy i podniesie głowę, po czym złożyły głęboki ukłon. Hyeongsik zerwał się zaskoczony i odwzajemnił ukłon. Uśmiechnął się pogodnie:

— Dziś cieplej niż wczoraj.

Poprosił je, by usiadły, i sam zajął miejsce naprzeciwko, z biurkiem między nimi. Obie spuściły głowy i otworzyły książki. Na ich widok mętne myśli Hyeongsika nieco się rozproszyły, a umysł się rozjaśnił. Patrzył na czarne włosy obu dziewcząt, na szerokie błękitne wstążki wpięte w ich zachodnie fryzury. Patrzył na ich palce spoczywające na biurku. Gdy powiał łagodny wiatr, dobiegł go ledwie wyczuwalny zapach bijący od ich ciał i włosów. Na jedwabnej bluzce Seonhyeong pot przesiąkł materiał i przylgnął do białej skóry — przy każdym ruchu przylegające miejsce raz się rozszerzało, raz zwężało. Sunae kilka razy poruszyła się, by uwolnić spódnicę spod nóg. Na czole Seonhyeong perliły się kropelki potu, które od czasu do czasu ocierała ukradkiem rąbkiem spódnicy, wachlując się pod biurkiem. Hyeongsik poczuł, że w jego udręczonym od rana sercu powiał powiew wonny i chłodny. Kobieta to niezwykle pięknie stworzone zwierzę — pomyślał. Okrągłe ramiona, zaróżowione policzki, długie czarne włosy, sposób siedzenia, wiązanie tasiemek u sukni, a nade wszystko to, jak szerokie tasiemki bluzki zwężają się ku środkowi, ściśnięte razem, jedna biegnie ku lewej piersi, a koniec drugiej unosi się nad prawym łokciem — wszystko to ma niezwykły wdzięk. Gdy tak patrzył na obie dziewczyny, niewysłowiona, wonna rozkosz rozlewała się po całym ciele, a krew krążyła łagodnie i rześko. Życie może być radosne, jeśli tylko chcemy. Siedząc tak naprzeciwko siebie bez celu i zamiaru, ludzie stają się sobie mili i radośni. Ciało kobiety czy mężczyzny, wszystkie rzeczy nieba i ziemi — wystarczy patrzeć spokojnie, a rodzi się między nimi bliska więź, ciepła miłość i słodka rozkosz. Niepotrzebne popisywanie się rozumem, gadanie i gestykulacja psują tę piękną rozkosz, którą ledwie udało się stworzyć. Hyeongsik myślał tak, patrząc, jak obie dziewczyny recytują i zapisują A, B, C.

Obie dobrze opanowały A, B, C. Seonhyeong myślała o jak najszybszym wyjeździe do Stanów Zjednoczonych, Sunae — by nauczyć się jak najwięcej i nie ustępować nikomu. Przez cały wczorajszy dzień i dzisiejszy poranek bez wytchnienia powtarzały i zapisywały litery. Czuły też rodzaj radosnej dumy, jakby nauka angielskiego była dowodem ich wysokiego wykształcenia. Seonhyeong wyobrażała sobie, jak w pięknym garniturze i zachodnim kapeluszu z piórkiem pojedzie do Stanów Zjednoczonych i będzie swobodnie rozmawiać po angielsku z amerykańskimi dziewczętami — i uśmiechała się sama do siebie. Gdy opanuje angielski, jej wartość wzrośnie, a ludzie będą ją bardziej kochać i szanować. Wyobrażała sobie, jak kończy amerykański uniwersytet razem z Amerykankami, a gdy wróci do domu, ktoś będzie jej towarzyszył. A tym kimś będzie mężczyzna... wysoki, o promiennej twarzy... absolwent amerykańskiego uniwersytetu. Seonhyeong oczywiście nigdy takiego mężczyzny nie widziała ani o nim nie słyszała, ale wierzyła, że gdy wróci z dyplomem, taki mężczyzna na pewno będzie jej towarzyszył. A gdy na środku Pacyfiku, stojąc na pokładzie odwróceni od siebie i patrząc na morze, statek się przechyli i ona upadnie na jego pierś — co wtedy? Lecz może to będzie początek ich wspólnego losu i po powrocie do kraju założą ciepły dom. A potem dwupiętrowy dom z cegły, ona gra na pianinie... Takie były marzenia Seonhyeong, odkąd zaczęła uczyć się angielskiego. Nie ugodził jej jeszcze strzała Kupidyna. W jej sercu nie było jeszcze myśli o życiu ani o mężczyznach i kobietach. Sądziła, że cały świat jest jak jej dom, a wszyscy ludzie tacy jak ona. Nie, raczej nigdy nie zastanawiała się, czy świat jest jak jej dom, czy ludzie są tacy jak ona. Gdyby porównać ją do kwiatu rozkwitłego w ciepły wiosenny poranek — byłaby kwiatem, który nie zna jeszcze wiatru ani deszczu, ani starości, ani więdnięcia. Nikt jej nigdy nie powiedział, że istnieje wiatr i deszcz, i że gdy przyjdą razem, nawet rozkwitły kwiat może opaść, a nawet pąk, który jeszcze nie zdążył rozkwitnąć, może zostać strącony. Uczyła się Biblii na pamięć. Lecz tylko na pamięć. Wierzyła, że Bóg stworzył Adama i Ewę, że Ewa dała się zwieść wężowi i zerwała zakazany owoc poznania, sprowadzając na świat starość, śmierć i wszelkie zło. Znała na pamięć niebo i piekło, Jezusa na krzyżu i to, dlaczego został ukrzyżowany — wszystko tak, jak napisano w Biblii. Czytała też codziennie w gazecie na trzeciej stronie o rozbojach, morderstwach, oszustwach, cudzołóstwie, o ludziach zmarłych z głodu i powieszonych samobójcach — i opowiadała o tym koleżankom. Lecz na tym koniec. Wszystko to — wszystko, co wyżej wymienione — nie miało z nią nic wspólnego. Nie, raczej nie próbowała nawet zastanawiać się, czy ma to z nią jakiś związek. Była taka, jaka się urodziła. Tak jak została chemicznie złożona i fizjologicznie zorganizowana — mówiąc inaczej, była jak maszyna włożona do stodoły, której nigdy nie użyto w praktyce. Nie była jeszcze człowiekiem. Wychowana w rodzinie chrześcijańskiej, przyjęła już chrzest nieba. Lecz nie przyjęła jeszcze chrztu ognia — chrztu życia. Gdyby Seonhyeong urodziła się w tak zwanym cywilizowanym kraju, od dzieciństwa — od siódmego, ósmego roku życia, a może od czwartego, piątego — przyjmowałaby chrzest życia poprzez poezję, powieść, muzykę, sztukę i opowieści, i w wieku siedemnastu, osiemnastu lat byłaby już prawdziwą kobietą. Lecz Seonhyeong nie stała się jeszcze człowiekiem. „Człowiek" w niej jeszcze się nie obudził. Czy ten „człowiek" kiedykolwiek się obudzi — wie tylko Bóg.

Komentarze