Fragment pierwszy
— Odwołam wyjazd do Stanów Zjednoczonych… To słuszne… Tak, tak zrobię — rzekł, puszczając dłoń Useona i kierując się ku przedziałowi. Useon chwycił go za rękę i przyciągnął.
— Zwarowałeś? Chodź no tu.
Hyeongsik stanął jak wryty.
— Straciłeś rozum. Co to ma znaczyć, że odwołujesz wyjazd do Stanów Zjednoczonych?
— Tamta gotowa dla mnie życie oddać, a ja co? Powiem Seonhyeong o wszystkim i zerwę zaręczyny… To słuszne.
— Czyli ożenisz się z Yeongchae?
— Tak! To słuszne!
— A czy Yeongchae chce za ciebie wyjść?
— Nie mówiła tego.
— A jeśli nie zechce, co wtedy?
Hyeongsik zamyślił się na chwilę.
— To przeżyję bez ślubu… Pójdę do klasztoru, zostanę mnichem.
Useon w końcu roześmiał się gromko.
— Zadarłeś nosa, przyjacielu. Jesteś jeszcze dzieckiem. Nie znasz świata. Nie waż się nawet śnić o takich rzeczach i ruszaj do Stanów Zjednoczonych.
— A więc ją porzucę?
— To nie jest porzucenie. Sprawy już tak się ułożyły. Jaki sens mają teraz takie myśli? Poza tym panna Yeongchae wyjeżdża na studia do Tokio, więc niech każde z was pilnie się uczy, a w przyszłości żyjcie jak brat z siostrą. Wybij sobie z głowy te niedorzeczne bzdury… — rzekł, klepiąc Hyeongsika po plecach. Przechodzący konduktor z czerwoną opaską na rękawie rzucił na nich przelotne spojrzenie.
Hyeongsik wrócił na swoje miejsce, oparł się i zamknął oczy. Seonhyeong, pogrążona w drzemce lub zadumie, siedziała nieruchoma jak posąg.
W sercu Hyeongsika zrodziło się nowe pytanie.
Kogo właściwie kocha? Seonhyeong czy Yeongchae? Gdy jest z Yeongchae, myśli, że kocha Yeongchae, a gdy widzi Seonhyeong, wydaje mu się, że kocha Seonhyeong. Gdy wsiadał do pociągu na Namdaemun, czuł, że oddał się Seonhyeong ciałem i duszą, lecz teraz, ujrzawszy Yeongchae, uznał, że Seonhyeong schodzi na drugi plan, a to Yeongchae staje się obiektem jego miłości. Potem znów, patrząc na siedzącą przed nim Seonhyeong, myślał: „Oto moja żona, moja ukochana żona”. Czy kocha zarówno Seonhyeong, jak i Yeongchae? Jeśli tak, czy można kochać dwie osoby jednocześnie? Ze słów innych i z własnych przemyśleń wiedział, że prawdziwa miłość nigdy nie może zwracać się ku więcej niż jednej osobie w tym samym czasie. Cóż więc działo się w jego duszy? Za wszelką cenę, według jakiejkolwiek miary, Hyeongsik musiał wybrać jedną z nich — Seonhyeong lub Yeongchae.
Po długim namyśle doszedł do następującego wniosku.
Jego miłość do Seonhyeong nie była głęboko zakorzeniona. Nie wiedział o niej nic poza tym, że ma piękną twarz, jest łagodna w obejściu, celuje w nauce, jest bogata i pochodzi z szlacheckiego rodu. Mimo zaręczyn wciąż nie znał jej charakteru. Ona także nie znała jego. Czy prawdziwa miłość może zaistnieć bez wzajemnego zrozumienia? Czy moja dusza naprawdę pragnie Seonhyeong, a jej dusza pragnie mnie? Czy gdy się spotykamy, dusze się zlewają, a serca się jednoczą?
Krótko mówiąc, czy między mną a nią istnieje miłość, której nie przetnie miecz ani nie spali ogień?
Na tę myśl Hyeongsik nie mógł ukryć rozczarowania. Choć sam szukał u Seonhyeong wszystkiego tego, ona nigdy nie pokazała mu swojej duszy ani nie oddała mu serca. Możliwe, że w ogóle nie miała duszy ani serca, które mogłaby mu dać. Być może, ulegając woli rodziców i światowej moralności, szła za nim bez przekonania. Owszem, kiedyś własnymi ustami odpowiedziała: „Tak”. Ale czy ta odpowiedź była w pełni świadoma?
Czym więc jego miłość do Seonhyeong różniła się od miłości mężczyzn upojonych wdziękami pięknych gisaeng? Czy jego miłość rzeczywiście była miłością całej osobowości, ochrzczoną ogniem cywilizacji?
Fragment drugi
Hyeongsik nigdy nie traktował miłości do Seonhyeong jako zabawy ani jako czystego pożądania. Żywił głębokie niezadowolenie wobec postawy swoich rodaków, którzy traktowali miłość jak igraszkę czy kpinę. Uważał za wielki grzech kochanie kogoś tylko dla zaspokojenia chwilowej żądzy. Wierzył, że miłość jest jedną z najważniejszych i najświętszych ze wszystkich duchowych czynności człowieka. Dlatego jego miłość do Seonhyeong była dla niego czymś niezwykle głębokim i świętym, a wobec rodaków — wielką duchową rewolucją. Jego stosunek do miłości był religijnie szczery i pobożny. Nawet jeśli nie uważał miłości za całe życie, wierzył, że stosunek do miłości może zdeterminować stosunek do życia. Teraz jednak uświadomił sobie, że jego miłość do Seonhyeong była zbyt dziecinna. Miała zbyt słabe podstawy i zbyt ubogą treść.
Zrozumiał to dzisiejszego wieczoru. A zrozumiawszy, zasmucił się. Doświadczył rozczarowania, jakby odkrył, że dzieło, któremu poświęcił całe życie, nagle okazało się marnością. Jednocześnie uświadomił sobie, że stopień rozwoju jego ducha jest wciąż niezwykle dziecinny. Zrozumiał, że jeszcze nie nadszedł czas, by pojmować życie, a co dopiero rozprawiać o miłości. Uświadomił sobie także, jak bardzo zuchwałe było nauczanie licznych uczniów o cywilizacji i życiu. Wciąż był małym dzieckiem. Gdy zrozumiał, że udawał dorosłego tylko dlatego, że znalazł się w społeczeństwie pozbawionym prawdziwych dorosłych, ogarnął go wstyd.
Hyeongsik snuł myśl za myślą.
Sądziłem, że znam drogę, którą powinien podążać Joseon. Myślałem, że uchwyciłem ideał, jaki powinni mieć Koreańczycy w swym łonie, a co za tym idzie, ideał, jaki powinien mieć wychowawca. Lecz to wszystko było tylko myślami dziecka. Nie znam przeszłości Joseon ani jego teraźniejszości. Aby poznać jego przeszłość, trzeba najpierw wyrobić sobie odpowiedni ogląd historii i szczegółowo ją zbadać. Aby poznać jego teraźniejszość, trzeba najpierw zrozumieć współczesną cywilizację, zbadać światowe tendencje i wyrobić sobie ogląd pozwalający pojąć społeczeństwo i cywilizację, a dopiero potem drobiazgowo studiować cały obecny stan Joseon. Aby poznać kierunek, w jakim powinien podążać Joseon, trzeba najpierw dogłębnie zrozumieć jego przeszłość i teraźniejszość. Racja. Wszystko, co dotąd myślałem i czego broniłem, było tylko dziecinną paplaniną.
Co więcej, nie znam życia. Jaką mam wiedzę o życiu? Nie znam samego siebie. Nawet jeśli nie mogę poznać rzeczy ostatecznych, powinienem mieć choćby jakiś pogląd na życie, który pozwoli mi istnieć w świecie. Powinienem mieć jakąś miarę, by uznać dobro za dobro, a piękno za piękno. Lecz czy ja ją mam? Czy jestem człowiekiem świadomym?
Na tę myśl Hyeongsikowi wydało się, że widzi wyraźnie przed oczami własną głupotę i ignorancję. Otworzył oczy i spojrzał na Seonhyeong. Wciąż siedziała nieruchomo. Pomyślał dalej.
Uważałem Seonhyeong za małe, nieświadome dziecko. Lecz teraz widzę, że oboje — ona i ja — jesteśmy takimi samymi dziećmi. Brat i siostra, którzy stracili wszystkie idee przekazane przez przodków, błądzą w chaosie obcych idei, nie umiejąc wybrać tych, które byłyby dla nich odpowiednie, nie wiedząc, co począć — brat i siostra, którzy nie mają ani miary życia, ani ideału narodu, porzuceni na pastwę losu bez żadnego przewodnika na świecie — taki właśnie wydawał mu się obraz jego samego i Seonhyeong.
Spojrzał na nią ponownie. Spała, usta miała wpółotwarte, a pierś unosiła się miarowo. Hyeongsik, nie mogąc się powstrzymać, przyłożył usta do jej ręki, która leżała bezwładnie na jego kolanie. Pomyślał, że Seonhyeong jest dla niego raczej osieroconą siostrą, której szuka drogi, trzymając za rękę, niż żoną.
Tak. Dlatego jedziemy się uczyć. Bo oboje — i ty, i ja — jesteśmy jeszcze dziećmi. Jesteśmy dziećmi, które jadą daleko, do cywilizowanych krajów, by zdobywać wiedzę. Pomyślał o Yeongchae i Byeonguk w drugim wagonie. „Biedne dziewczęta!” — szepnął.
Na tę myśl wszystkie trzy dziewczęta stały mu się równie drogie i bliskie. Wyobraźnia Hyeongsika rozpostarła skrzydła jeszcze szerzej. Pomyślał o grupie Yi Hui-gyeonga, o wszystkich uczniach Gyeongseong Jeonsu Hakgyo, a także o niezliczonych chłopcach i dziewczętach — uczniach i uczennicach, których widział na ulicach Janganu, a których twarzy i nazwisk nie znał. (Wydawało mu się, że wszyscy oni, tak jak on, wołają, szukając drogi na przyszłość). Myślał o nich z czułością, jakby byli jego starszymi i młodszymi braćmi oraz siostrami. W myślach otworzył szerokie ramiona i objął nimi wszystkie te młode rodzeństwo.
Wydawało mu się, że gdy on i Seonhyeong, a także Byeonguk i Yeongchae, a wraz z nimi kilkadziesiąt, kilkaset innych osób, które pragnęły się pilnie uczyć, wrócą do Joseon, to Joseon w mgnieniu oka stanie się nowym Joseon. Zapomniał o niedawnym smutku, uśmiechnął się lekko i zasnął.
Fragment trzeci
Lecz w sercu Seonhyeong nie było tak spokojnie. Gdy Hyeongsik poszedł szukać Yeongchae, jej umysł stał się jeszcze bardziej niespokojny. Widząc, jak Hyeongsik cierpi na wieść, że Yeongchae wsiadła do tego pociągu, wywnioskowała, że w jego sercu Yeongchae jest jednak droższa od niej. Nawet jeśli, jak mówił Hyeongsik, uwierzył, że Yeongchae nie żyje, i dlatego się z nią zaręczył, to w głębi jego duszy pamięć o Yeongchae tkwiła tak głęboko, że dla niej samej nie było już miejsca. (Ponieważ nie było Yeongchae, musiał pokochać ją, ale) teraz, gdy okazało się, że Yeongchae żyje, jego uczucie do tamtej najwyraźniej odżyło. Ona była dla Hyeongsika tylko namiastką Yeongchae. Na tę myśl ogarnęło ją jeszcze większe przygnębienie.
„Tak, kochał mnie, bo nie było Yeongchae” — pomyślała Seonhyeong i zmarszczyła czoło. „A więc byłam tylko jego zabawką?” — przez chwilę trzęsła się cała. „Tak, pewnie Hyeongsik z chciwości na wyjazd na studia do Stanów Zjednoczonych zaręczył się ze mną” — zerwała się gwałtownie. „Ach, zostałam zabawką Lee Hyeongsika!” — zacisnęła pięść. Żałowała, że wierzyła w jego uczciwość. Złościło ją, że gdy zapytał: „Czy mnie pani kocha?”, nie odpowiedziała: „Nie, wcale pana nie kocham” i nie odwróciła się. Złościło ją, że gdy chwycił ją za rękę, dała się jej dotknąć. Wszystko ją złościło. Znów opadła ciężko na siedzenie. „Ach, więc jadę do Stanów Zjednoczonych z takim człowiekiem!” — pociągnęła nosem, jakby za chwilę miała wybuchnąć płaczem.
Wyobraziła sobie, jak Hyeongsik porównuje ją z Yeongchae. Yeongchae była naprawdę ładna. A przy tym bystra i miła. Seonhyeong wiedziała od zwierciadła i z ust innych, że sama jest piękna i ma łagodne obejście. Wiedziała zwłaszcza, że jej czyste oczy są chwalone przez wielu. Miała zwyczaj, że gdy widziała kobietę w swoim wieku, uważnie przyglądała się jej twarzy i w myślach porównywała z własną. Gdy przedtem zobaczyła Yeongchae, od razu porównała jej urodę ze swoją. Wówczas Yeongchae wydała jej się bardzo ładna. Pomyślała: „Chciałabym się z nią zaprzyjaźnić”. Lecz potem dowiedziała się, że to gisaeng z Dabanggol. Myśl, że Hyeongsik porównuje jej twarz z twarzą pospolitej gisaeng, była nie do zniesienia. Nawet jeśli twarz Yeongchae była ładna, to była to twarz gisaeng. Nawet jeśli jej własna twarz była mniej urodziwa, to była to twarz córki szlacheckiego rodu. Jak śmiałaby się z nią równać?
Sądząc po tym, jak Hyeongsik łatwo ulegał, na pewno bardziej podobała mu się Yeongchae, która wdzięczyła się i przymilała, niż ona, poważna uczennica. Kimże jest Yeongchae? Czyż nie jest zwykłą gisaeng z Dabanggol? — pytała siebie.
Gdy usłyszała, że Hyeongsik zakochał się w gisaeng o imieniu Gyewolhyang i pojechał za nią aż do Pjongjangu, zaczęła go podejrzewać. Gdy potem pytał ją bezwstydnie: „Czy mnie pani kocha?”, a w końcu chwycił ją za rękę, pomyślała: „To typowy zwyczaj bywalca domów gisaeng”. Teraz Seonhyeong patrzyła na Hyeongsika z jeszcze większym obrzydzeniem. W tej chwili nagłej niechęci Hyeongsik wydawał jej się uosobieniem wszelkiego zła i brudu.
— Ach, co robić! — potrząsnęła głową, jakby ogarnięta gniewem. Wyobraziła sobie widmo Hyeongsika na pustym miejscu przed sobą i rzuciła na nie kilka wściekłych spojrzeń. — Och, oszukał mnie! — Znów ogień buchnął w jej wnętrzu i wstrząsnęła się cała.
Seonhyeong nigdy nikogo nie nienawidziła. Nie miała powodu. Wszyscy ją lubili i chwalili. Kilka razy w szkole zdarzyło jej się nie lubić nauczyciela, ale nigdy nie miała okazji nienawidzić kogoś tak, by marszczyć czoło z obrzydzeniem. Hyeongsik był pierwszą osobą, którą znienawidziła.
Twarz Hyeongsika stanęła jej przed oczami. Wydała się jej jakaś bezczelna i pospolita. Seonhyeong zamknęła i otworzyła oczy kilka razy, jakby nie chciała jej widzieć, potem potarła wilgotne od potu włosy.
Co on teraz robi? Jakie ciekawe historie opowiada Yeongchae? Widziała uśmiechniętą Yeongchae. Jej biała, okrągła twarz wydała się jej zalotna. „Co w niej pięknego? Ta twarz?” — tupnęła nogą. Widziała, jak ta zalotna Yeongchae przechyla głowę na boki (zwodząc Hyeongsika. A on), otwierając swoje szerokie usta, chichocze ohydnym śmiechem.
— Och, nie mogę na to patrzeć! — Seonhyeong przyłożyła obie dłonie do czoła. — Dlaczego on jeszcze nie wraca? — przesunęła się na miejscu. — Cóż on ma tyle do gadania! — nie mogąc wytrzymać, wstała i znów usiadła. Chciała, gdy Hyeongsik wróci, wyładować na nim cały swój gniew. Chciała splunąć i uciec, mówiąc: „Bawcie się dobrze, wy brudasy!”. — Ach, mój losie! — potrząsnęła się gwałtownie. Znów westchnęła: — Co ja mam zrobić! — i opadła bezwładnie, płacząc.
Seonhyeong była dziewczyną. Zazdrości i płaczu nauczyła się w ten sposób.
Fragment czwarty
Wydawało się, że Hyeongsik jest u Yeongchae już dwie, może trzy godziny. Jego nieobecność ciągnęła się niemiłosiernie. Im dłużej nie wracał, tym większy niepokój ogarniał Seonhyeong.
Seonhyeong wcześniej nie zastanawiała się specjalnie nad tym, czy pragnie miłości Hyeongsika. Skoro on darzył ją wielkim uczuciem, uważała, że i ona powinna go kochać z całych sił. Rodzice kazali jej zostać żoną Lee Hyeongsika, więc myślała, że musi go kochać. Nie miała jednak w sobie tej miłości, której domagał się on — pociągającej za ręce, obejmującej w pasie, chcącej całować. Nigdy też nie zastanawiała się, co by czuła, gdyby jakaś inna kobieta go przytuliła.
Dlatego Seonhyeong nie do końca rozumiała, co się w niej dzieje. Znała słowa takie jak „zawiść” czy „zazdrość”. Uważała je jednak za wielki grzech, którego nie powinna mieć dobrze wychowana panna, dobrze wierząca w Jezusa i wykształcona.
Stwórca uczy każdego człowieka wszystkiego, czego ten musi się nauczyć, będąc człowiekiem. Nie czyni tego jednak za pomocą książek i słów, jak w szkole, ale zawsze poprzez doświadczenie. Stwórca nie umie mówić, umie tylko działać. Lekcje życia Seonhyeong właśnie teraz wchodziły w średni stopień zaawansowania. Zaczynała uczyć się miłości, zazdrości, gniewu, nienawiści i smutku. Człowiek uczy się tego aż do śmierci, więc do ukończenia szkoły Seonhyeong było jeszcze daleko. Pod tym względem Yeongchae i Hyeongsik byli o wiele starszymi klasami. Zaś Byeonguk wiele nauczyła się o życiu z literatury i sztuki, które ludzie stworzyli, naśladując Stwórcę lub podkradając Jego myśli.
Im więcej takich lekcji przejdzie człowiek, tym bardziej staje się dorosły. Zanika w nim urocza, niewinna postawa dziecka, a pojawia się przebiegłość, siła, upór, wola, umiejętność kłamania, ale też stanowczość w głoszeniu prawdy — pojawia się tak zwany dorosły. Treść ducha staje się bogatsza i bardziej złożona. Krótko mówiąc, człowiek staje się człowiekiem.
Jak powiedziano wcześniej, Seonhyeong była wciąż niewinnym dzieckiem, które dopiero co spadło z nieba. Dziś dopiero zakosztowała człowieczeństwa. W ogniu miłości i w falach zazdrości poznała smak życia — gorzki i słodki zarazem. Jak mówią, nawet kość musi kiedyś się przetoczyć — każdy, kto staje się człowiekiem, musi koniecznie przejść przez ten chrzest. Choć wydaje się, że nie ma większego szczęścia niż ominięcie go, to lepiej by było w ogóle się nie rodzić. Lecz jest to nieunikniony los.