Mówiono, że wyjadą pojutrze, jednak z powodu sprzeciwu matki Byeonguka wyjazd odłożono o tydzień. Matka, usiłując go zatrzymać, mówiła tak:
„Przez cały rok za tobą tęskniłam, a ledwie się spotkaliśmy, ty już mówisz, że wyjeżdżasz? Widać, że wcale nie jest ci przykro się ze mną rozstawać. Zaczekaj, aż dojrzeją melony i arbuzy, które zasadziłam specjalnie dla ciebie na tym polu bawełny. Zjedz je i dopiero jedź.”
Nie sposób było sprzeciwić się tym słowom. Pewnego razu Byeonguk, patrząc na Yeongchae z oczami pełnymi łez, zapytał:
„I jak? Czujesz matczyną miłość?”
Yeongchae, wspomniawszy własnego ojca, otarła łzy rękawem.
Każdego dnia po południu Byeonguk i Yeongchae szli na pole bawełny, oddalone o jakieś trzy li od domu, na słonecznym stoku. Zrywali melony i arbuzy, siadali razem na skraju pola i rozmawiając o przyszłości jak ze snu, zajadali je ze smakiem. Czasami wychodziła z nimi żona Byeong-guka i we troje siadali w krąg, gawędząc tak, że nie zauważali, jak słońce chyli się ku zachodowi. Pole bawełny znajdowało się przy gościńcu, ale było bardzo spokojne, gdyż rzadko kto tamtędy przechodzał. Pewnego dnia żona Byeong-guka powiedziała:
„Ojciec mówił, że melony i arbuzy szkodzą bawełnie i nie chciał, żeby je sadzić, ale matka uparła się, że muszą być. To my obie z matką je zasadziłyśmy.”
Byeonguk przechadzał się między zagonami, oglądając pięknie zawieszone melony i arbuzy. W końcu zerwał jednego, cętkowanego melona i podnosząc go, zapytał:
„A ten czemu jest taki nakrapiany? Dlaczego jeden jest czarny, inny biały, a jeszcze inny właśnie taki w plamki? Gdzie nie spojrzę, nie ma dwóch jednakowych…”
„Gdyby wszystkie były takie same, nie byłoby w tym uciechy. Z ludźmi jest podobnie” – roześmiała się Yeongchae.
„No cóż, natura jest naprawdę fascynująca. Z tej samej ziemi wyrastają najróżniejsze trawy, drzewa i kwiaty…” – powiedział, przykładając zerwany melon do nosa i wąchając go. „Ten też powstał z ziemi.”
„Czy nie mówi się, że i człowieka ulepiono z gliny?” – wtrąciła żona Byeong-guka.
„Prawda. Wszystkie rzeczy wyszły z ziemi… Doprawdy, ziemia jest matką wszechrzeczy. Rodzi je i tuli… Ryż, woda, ten melon… Inaczej mówiąc, to wszystko jej mleko… Macierzyńskie mleko” – powiedział Byeonguk, pieszcząc melona z czułością, po czym rozejrzał się dookoła. „No i jak? Czy nie jest przyjemnie? Niebo czyste, słońce ciepłe, góry zielone, strużka płynie, a te trawy rosną tak żwawo. A my siedzimy sobie wśród tego. Ach, jak dobrze!” – zawołał i zaczął tańczyć ze śmiechu.
Yeongchae podniosła okrągły kamyk, podrzuciła go i złapała.
„Może dlatego, że wychowałam się na wsi, ale wydaje mi się, że taka wieś z drzewami i trawą jest o wiele lepsza. W miastach, w Seulu czy Pjongjangu, człowiek czuje się jak w klatce.”
„Prawda! Na takim szerokim łonie natury czuje się swobodę i spokój duszy i ciała, ale w mieście… Och, ten kurz, to śmierdzące powietrze, a do tego i ludzie zaczynają cuchnąć” – skrzywiła się, jakby właśnie poczuła smród. „A tu jest tak przestronnie i czysto, prawda?” – westchnęła głęboko. I rzeczywiście, powietrze było czyste. Zapach traw upajał, powiewając od czasu do czasu gorącym podmuchem.
Tak wesoło gawędząc i bawiąc się, zrywali po arbuzie i wracali do domu. Robili to, by ofiarować je rodzicom i innym domownikom.
Byeonguk odkrawał wierzch arbuza, wkładał do środka miód i podawał go babci leżącej w nagrzanej części pokoju. Babcia, na której zapadniętych policzkach pojawił się uśmiech, jadła ze smakiem. Byeonguk przyglądał się jej z radością i od czasu do czasu wybierał łyżką miąższ arbuza. Gdy prawie wszystko zjadła, spoglądała na Byeonguka, uśmiechała się i mówiła: „Ojej, jakaś ty wyrosła! Taka duża dziewczyna, a czemu to za mąż iść nie chce?” Po czym, nie wstając, przysuwała się o krok i klepała Byeonguka po plecach. „Kiedy ty teraz wyjedziesz, chyba już cię nie zobaczę” – wzdychała. Wtedy Byeonguka za każdym razem wołał głośno:
„Co też babcia mówi! Babcia dożyje bez kłopotu dziewięćdziesiątki!”
Babcia, jakby ledwie słysząc, mruczała:
„Do dziewięćdziesiątki!” I na tym koniec. Babcia miała teraz siedemdziesiąt trzy lata, więc do dziewięćdziesiątki zostało jeszcze siedemnaście lat. Wyglądała, jakby myślała: „Czy ja tyle przeżyję?”, ale też jakby marzyła: „Gdybym tyle przeżyła…”
Czasami prosiła wnuczkę, żeby zagrała na skrzypcach. Byeonguk grał, a zwracając się do siedzącej obok Yeongchae, mówił:
„Ty słuchaj za nas obie. Babcia będzie słuchać oczami.”
Oboje się śmiali, a babcia, nie wiedząc o co chodzi, też się uśmiechała. Siadała i wpatrywała się w Byeonguka, który przechylał głowę i pociągał smyczkiem. Po niespełna pięciu minutach babcia zwykle drzemała, kiwając głową. Wtedy dwie młode dziewczyny spoglądały na siebie, uśmiechały się i cieszyły sobą nawzajem.
🙝 🙟
Matka, troszcząc się o córkę wyjeżdżającą daleko, przygotowywała różne smakołyki. Sama moczyła ryż, robiła ciastka i piekła kurczaka… A potem siadała i patrzyła, jak córki zajadają ze smakiem. Ojciec również dla córki kupił żeberka wołowe, a Byeong-guk pojechał do miasta, by kupić ciastka, mandarynki i napoje gazowane. Byeonguk i Yeongchae zaś chodzili na pole bawełny, zrywali melony i arbuzy, a potem – jedne polewali miodem, inne posypywali cukrem, niektóre zostawiali na noc, a inne wkładali do studni, by je schłodzić, zanim podali je domownikom. Pewnego razu Yeongchae sama zaniosła ojcu arbuza wymieszanego z miodem. Ojciec, przyjął go z nieco zdziwioną miną, wziął łyżkę i zajadając ze smakiem, powiedział:
„hm, dziękuję.”
Yeongchae znów pomyślała o swoim zmarłym ojcu.
Innym razem Byeonguk, podając arbuza Byeong-gukowi, powiedział żartobliwie:
„To Yeongchae specjalnie dla ciebie przyrządziła, mówiąc, że dla brata przez swoją dobroć.”
Yeongchae, która stała obok, spłonęła rumieńcem.
Żona Byeong-guka szczerze żałowała, że siostry wyjeżdżają. Smuciło ją również, że musi się rozstać z dopiero co polubioną Yeongchae, zanim minął nawet miesiąc. Sama też chciałaby polecieć z siostrami do Seulu czy Tokio, ale wiedziała, że to niemożliwe. Mimo pewnej zazdrości, miała w sobie tyle pokory, że umiała zadowolić się swoim losem. Myślała: „Siostry są takie, a ja jestem inna” i szybko się pogodziła, nie cierpiąc z tego powodu zbytnio.
W tym wielkim zamieszaniu ten długi tydzień minął jak sen. Kiedy nadszedł dzień wyjazdu, gdy wiązano bagaże i przebierano się, żegnającym nie chciało się żegnać, a wyjeżdżającym – wyjeżdżać. Babcia leżąca w nagrzanej części pokoju, ojciec palący papierosa, jakby wszystko go nie obchodziło, matka pakująca słoiki z pastą chili i soloną rybą, bratowa bez słowa pomagająca teściowej, Byeong-guk w durumagi, z przewróconym na bakier panamskim kapeluszem, krzątający się przy wiązaniu pakunków, Byeonguk krzątająca się tu i tam, śmiejąca się żwawo, i stojąca nieruchomo Yeongchae, jakby przyglądająca się temu wszystkiemu… U każdego z nich, głęboko w sercu, czaił się niewysłowiony smutek i pustka.
Byeonguk i Yeongchae złożyły pokłony pożegnalne: najpierw babci, potem ojcu, a na końcu matce. Babcia znów powiedziała: „Chyba już cię nie zobaczę”, a w jej zamglonych oczach pojawiły się łzy. Podtrzymywana przez Byeong-guka, wyszła aż do bramy. Ojciec przyjął pokłon, powiedział tylko „hm” i nie dodał nic więcej. Matka zaś mówiła:
„Jedźcie i dobrze się uczcie. Przyjeżdżajcie też na ferie zimowe. Yeongchae, ty też przyjedź w przyszłym roku” – i poprawiła na Yeongchae jej krótką sukienkę.
Po pożegnaniu z sąsiadami – „jedźcie zdrowo”, „zostańcie z Bogiem” – grupa wyruszyła na skraj wioski. Była dokładnie pierwsza po południu. Sierpniowe słońce paliło żarem, jakby sypało rozżarzonymi węglami.
Grupa szła, to wyprzedzając się, to pozostając w tyle, prowadząc niedokończone rozmowy. Czasem zbierali się wszyscy razem, czasem dzielili się na pary, oddalając się o kilkanaście kroków. Czasem ktoś szedł przodem, zrywał trawę na poboczu i oglądał się za siebie. Często matka i Byeonguk szły razem, żona Byeong-guka z Yeongchae, a ojciec i Byeong-guk szli osobno, zwykle w milczeniu. Młody chłopak niosący bagaże od czasu do czasu, zgodnie z własnym uznaniem, stawał, opierał się o swój jige, czekając na resztę, ale w końcu, myśląc tylko o tym, by jak najszybciej dotrzeć na stację i odpocząć, pędził przodem. Powozy i riksze bez pasażerów mijały ich z turkotem, wyprzedzając lub jadąc z naprzeciwka. Twarze wszystkich poczerwieniały od gorąca, a z czołów spływały krople potu. Mężczyźni wachlowali się, kobiety ocierały pot chustkami.
Rozmowy, które zdawały się nie mieć końca, w końcu ucichły. Szli teraz w milczeniu, utwardzonym gościńcem, prosto w słońce. Z chaty przy drodze dobiegały senne dźwięki piosenek susimga i nanbongga, które ucichły, gdy grupa przechodziła. Z drzwi chaty wychylały się głowy – wygolone, w czepcach, w chustkach, wielkie głowy młodych chłopaków. Po cichu coś szeptali, a gdy grupa oddaliła się o kilkadziesiąt kroków, wybuchnęli głośnym śmiechem. Grupa szła dalej w milczeniu w stronę stacji.
Yeongchae patrzyła na pola prosa, które właśnie wypuszczały nowe kłosy, i myślała o tym, co wydarzyło się w ciągu minionego miesiąca. Ciało jej pozostawało w bezruchu, ale w duszy zaszła prawdziwa, wielka przemiana. Przemiana tak wielka, że można by powiedzieć, iż stała się zupełnie nowym człowiekiem. Myślała o tym, jak jadąc na śmierć, przypadkiem spotkała Byeonguka, jak po siedmiu, ośmiu latach w domu Byeonguka na nowo zaznała rodzinnego szczęścia, jak zdała sobie sprawę, że poza jej dotychczasowym, ciasnym światem, który był dla niej więzieniem, istnieje świat szeroki, wolny i radosny, i jak poczuła do Byeong-guka żarliwą miłość. Na koniec pomyślała o tym, że teraz jedzie na studia do Tokio w Japonii. Wydało jej się to tak niezwykłe, że los jej osoby tak niespodziewanie się zmienia, i uśmiechnęła się do siebie.
Podczas tych rozmyślań grupa dotarła na stację. Zajęli jedną ławkę w poczekalni. Do odjazdu zostało dwadzieścia minut. Mówili o tym, czego jeszcze nie zdążyli sobie powiedzieć.
🙝 🙟
Byeonguk i Yeongchae wsiadły do pociągu i z okna patrzyły na żegnających. Byeong-guk, mówiąc, że ma interes w Sariwonie, też wsiadł, ale siedział odwrócony, nie patrząc na zewnątrz, gdyż miał wracać tego samego wieczoru. Matka, przyciskając twarz do szyby, powtarzała:
„Uważajcie na siebie!”
Aż dwa razy. Potem dodała:
„Piszcie regularnie dwa razy w miesiącu!”
Aż cztery czy pięć razy. Żona Byeong-guka stała tuż obok teściowej i spoglądała to na Byeonguka, to na Yeongchae. Jej drobna, schludna twarz, zaczerwieniona od upału, wyglądała pięknie. Rozległ się dzwonek, potem gwizdek konduktora. Żona Byeong-guka ścisnęła dłoń Yeongchae, która opierała się o framugę okna, i powiedziała:
„Jak już dojedziecie, to napiszcie do mnie.”
W jej oczach stanęły łzy. Yeongchae, patrząc na nią, też miała łzy w oczach. Żandarmi zerkali ukradkiem na tę scenę. Gdy ucichło wołanie chłopca sprzedającego lunch, rozległ się dźwięk syreny i pociąg ruszył. Matka zawołała jeszcze raz:
„Uważajcie na siebie!”
I zamrugała powiekami. Byeonguk i Yeongchae wychyliły się przez okno i machały chusteczkami. Matka też machała chustką, ale żona Byeong-guka stała tylko i patrzyła. Ojciec też raz machnął ręką po czym odwrócił się i odszedł. Rozległ się stukot, pociąg skręcił i sylwetki ludzi na peronie zniknęły im z oczu. Dziewczyny jeszcze kilka razy pomachały, po czym wróciły na swoje miejsca. Przez chwilę siedziały oszołomione, w milczeniu. Pociąg nabierał prędkości, a do środka wpadało orzeźwiające powietrze. Byeong-guk usiadł bokiem na ławce naprzeciwko i wachlując się, patrzył na obie. W wagonie było kilku pasażerów: stary, wyglądający na misjonarza, biały mężczyzna, jeden gruby urzędnik z dwoma złotymi paskami i kilku mężczyzn w codziennych ubraniach. Wszyscy patrzyli na nie, jakby dziwiąc się, że dwie osoby w białych strojach jadą drugą klasą. Byeong-guk pochylił się do przodu, by siostra go usłyszała, i uśmiechnął się:
„Dzięki twojej 덕 jadę drugą klasą pierwszy raz w życiu.”
„Jeśli tak ci zazdrościsz, to częściej jeźdź drugą klasą” – odparła żartobliwie Byeonguk.
„My, którzy nic nie robimy, powinniśmy się wstydzić nawet trzeciej klasy, a co dopiero drugiej?”
„To po co kupiłeś bilety drugiej klasy? Mogłeś nas wsadzić do bagażowego” – udała obrażoną Byeonguk. Yeongchae schyliła głowę, żeby ukryć śmiech. Gdy tak rodzeństwo przekomarzało się jak dzieci, Byeong-guk zapytał:
„Pani Yeongchae, w przyszłym roku też pani wróci do kraju?”
„Tak, kto to wie?”
„Czemu by nie wrócić ze mną? Mam wracać sam? Rodzeństwo powinno trzymać się razem” – powiedziała Byeonguk, patrząc to na Yeongchae, to na Byeong-guka. Yeongchae uśmiechnęła się:
„Jak starsza siostra mnie przyprowadzi, to przyjadę.”
Byeonguk błagalnym tonem, kołysząc się, zwróciła się do brata:
„Braciszku, my obie w przyszłym roku wrócimy razem, dobrze?”
To, czy to było pytanie, czy stwierdzenie, nie było do końca jasne.
Byeong-guk odpowiedział:
„No to niech przyjeżdża razem z wami. Skoro nie ma swojego domu, niech uważa nasz dom za swój…”
„Dziękuję” – powiedziała Yeongchae, pochylając głowę.
Gdy tak rozmawiali, pociąg gwałtownie zwolnił i rozległ się głos tragarza:
„Sariwon! Sariwon!”
Byeong-guk zdjął kapelusz, powiedział: „No to jedźcie zdrowo” i wyskoczył z pociągu. Stanął pod oknem, przy którym siedziały dziewczyny. One też wyjrzały. Zanim ktokolwiek zdążył się obejrzeć, kilku pasażerów wyskoczyło, kilku wskoczyło, znów rozległ się gwizdek konduktora i pociąg ruszył. Byeong-guk uniósł kapelusz wysoko. Dziewczyny pomachały rękami i skłoniły się. Byeong-guk patrzył na dwie malejące głowy i ręce, a one patrzyły na niego, na malejącą postać z kapeluszem.
Yeongchae poczuła w sercu dziwny, duszny ucisk. Miała wrażenie, że traci zmysły. Byeonguk, zerkając ukradkiem na jej twarz, powiedziała, by ją rozśmieszyć:
„Hej, pamiętasz, jak wtedy płakałaś, bo wpadł ci do oka popiół z węgla?”
I sama się roześmiała. Yeongchae też się uśmiechnęła.
„Czy pył węglowy tak bardzo szczypał?”
„Kto by płakał z bólu? Płakałam ze złości” – odpowiedziała Yeongchae, zamykając oczy, a potem otwierając je i śmiejąc się na wspomnienie tamtej chwili.
„Mniejsza z tym, ale wtedy twoja zapłakana twarz była taka piękna… Gdybym była mężczyzną, od razu bym się w tobie zakochała.”
„Ach, nie mów tak!” – krzyknęła Yeongchae i uderzyła Byeonguka ręką w kolano.
„Hej, zatrzymajmy się na chwilę w Seulu.”
„Ach, nie! Co to, to nie! A jak ktoś zobaczy?”
„Tam w Seulu pewnie myślą, że już nie żyjesz. Ten cały pan Lee Hyeongsik też.”
„Pewnie tak. Właściwie to umarłam.”
„Kto? Ty? Czemu?”
„Wtedy, czyż nie umarłam? Kiedy starsza siostra myła mi twarz.”
„A potem zmartwychwstałaś.”
„Oczywiście, zmartwychwstałam. Doprawdy, gdyby nie starsza siostra, na pewno bym umarła. Na pewno już bym zgniła.”
„Tkwiłabyś tam, aż byś zgniła?”
„A co byś zrobiła?”
„Zjadłabym do końca wszystko mięso.”
„Jak byś mogła zjeść taką wielką rzecz?” – zapytała Yeongchae, zakrywając usta dłonią i śmiejąc się. Byeonguk zapytała:
„Hej, co sobie pomyślałaś, kiedy pierwszy raz mnie zobaczyłaś?”
„Pomyślałam: jaka to Japonka tak dobrze mówi po koreańsku i jest taka miła?”
„A potem?”
„A potem pomyślałam, że jesteś bardzo żwawą kobietą.”
„A wiesz, co wtedy jadłaś?”
„Nie wiem. Nie wiedziałam, jak to się je, więc po cichu patrzyłam, jak jesz.”
„Wiedziałam. To było jedzenie z Zachodu, nazywa się kanapka… Było dobre, prawda?”
„Mhm” – kiwnęła głową i wyraźnie powtórzyła: „Kanapka”.
🙝 🙟
Pociąg dotarł do Namdaemun. Nie było jeszcze całkiem ciemno, ale wokół zapaliły się migoczące światła elektryczne. „Odgłosy miasta” – złożone z dźwięków tramwajów, riksz i wszystkiego innego – oraz stukot drewnianych trepów odbijający się echem na szerokim peronie, zlewały się w jeden hałas. Dla kogoś, kto dotąd przebywał w ciszy natury, był to ogłuszający zgiełk. „Odgłosy miasta!”, ale to one są odgłosami cywilizacji. Im głośniejsze, tym bardziej rozwinięty kraj. Zgrzyt kół, dźwięk maszyn parowych i elektrycznych… Wszystkie te dźwięki razem tworzą wreszcie świetlistą cywilizację. Zaprawdę, nowoczesna cywilizacja jest cywilizacją dźwięku. Seulowi wciąż brakuje tych dźwięków. Hałas cywilizacji powinien być tak ogłuszający, że stojąc na Jongno czy Namdaemun, nie można by usłyszeć własnych słów. Lecz, jakże to biedne. Trzysta tysięcy mieszkańców w białych strojach nie rozumie znaczenia tych dźwięków. I nie ma z nimi nic wspólnego. Powinni nauczyć się tych dźwięków słuchać, cieszyć się nimi i w końcu sami je wydawać. Ilu z tych ludzi krzątających się po peronie rozumie sens tego zgiełku? Dlaczego zapala się tyle świateł? Dlaczego telegraf i telefon stukają tak niestrudzenie dniem i nocą? Dlaczego ten paskudny pociąg i tramwaj biegają dzień i noc? Ilu z nich rozumie ten sens?
W tym całym tłoku Yeongchae siedziała cicho, z pochyloną głową, obawiając się, że ktoś mógłby rozpoznać jej twarz. Byeonguk, obawiając się, że spotka kogoś ze swoich dawnych kolegów ze szkoły, wysiadła na peron i przechadzała się tam i z powrotem. Nikogo jednak nie spotkała i gdy już miała wracać do wagonu, ktoś trącił ją w ramię.