Tellura
← Powrót do powieści

Rozdziały 1–20 (3/6)

Rozdział 3 · 2546 słów · ~13 min czytania

— Opowiedzcie mi, co się działo po waszym rozstaniu — rzekła.

— Gdy pan opuścił nasz dom, zabawiłam jeszcze dwa, trzy dni, a potem udałam się do domu mojego wuja.

W domu wuja dziadkowie już nie żyli, a wuj zmarł jeszcze wcześniej. Została tylko wujenka, dwaj stryjeczni bracia i ich dzieci. Bez matki, a teraz i bez dziadków, którzy mnie kochali najbardziej, po co mi było tam jechać? Któż by się mną troskliwie zajął? A przy tym, gdy dom nasz był zamożny, krewni, choćby najdalsi, zjawiali się, udając serdeczność, a nawet dziecko, które do nich przyszło, przyjmowano jak dorosłego gościa. Lecz kiedy fortuna nas opuściła i znaczenie nasze upadło, ci sami krewni zaczęli się oddalać. Gdy sama do nich zachodziłam, marszczyli brwi, jakby pytali: „Cóż to znów przyszła wyżebrać?”

— Wujenka była dla mnie dobra, czesała mi włosy, dawała jeść, ale starszy brat stryjeczny był zły — lada chwila łajał i bił. Gdyby tylko to, zniosłabym jakoś. Ale za przykładem matki i dzieci zaczęły mną pogardzać. Gdy jadły coś smacznego, same się objadały, a mnie nawet nie zaprosiły. Najgorszy był trzynastoletni synek — mój cioteczny bratanek. Bezustannie wyzywał mnie od dziwek. Pomyślałam w swojej dziecięcej naiwności: „Przecież jestem twoją ciotką” — uśmiechnęła się — „a to było takie niesprawiedliwe, takie oburzające. Z domu wzięłam ze sobą trzy, cztery suknie, ale od ciągłego noszenia wody i rozpalania ognia wszystkie się pobrudziły. A że nie było kto je wyprać, prałam sama, choć bez krochmalu i prasowania. Najgorsze było, że nosząc jedną suknię zbyt długo, dostałam wszy — swędziało tak, że nie mogłam wytrzymać. Lecz przy ludziach nie mogłam się drapać do woli, więc gdy już nie dawałam rady, szłam na tyły podwórza, w ustronne miejsce, i tam się porządnie wyskrobałam, a czasem i wyłapałam wszy. Aż razu pewnego przyłapała mnie starsza bratowa i porządnie zrugała. Usłyszałam wtedy: „Jeszcze dzieciom wszy naprowadzi. Idź spać w kąt tamtej szopy”. Nawet podczas ofiar dla przodków czy świąt, gdy pojawiało się mięso lub ryżowe ciastka, dawali mi tylko tyle, co kot napłakał, a i tak mówiono, że jem darmo, nie pracując. Kiedyś zgubiła się para srebrnych kółek schowana w skrzyni. Pomyślałam: „Pewnie i tym razem na mnie padnie” — i siedziałam w kuchni. I nie pomyliłam się. Wpadła rozgniewana bratowa i zaczęła mnie okładać pogrzebaczem, gdzie popadnie, krzycząc, żebym oddała. I ja, całkiem już oburzona, ośmieliłam się odpowiedzieć. Wtedy ona uderzyła mnie, wołając: „Ty dziwko, ty córko złodzieja! Któż by ukradł, jak nie ty?”. A to, że mój ojciec został aresztowany jako złodziej, wytykała mi przy każdej okazji, nazywając córką złodzieja. To bolało najbardziej.

— Cóż za nieszczęście! Cóż za podła kobieta! — stara kobieta cmoknęła z oburzeniem. Hyeongsik siedział w milczeniu, słuchając.

Yeongchae westchnęła głęboko i mówiła dalej:

— I właśnie gdy mnie tak bito i okładano, przyszła jakaś kobieta z sąsiedztwa i powiada: „Ta ladacznica z zajazdu włożyła ogromne srebrne kółka. Pytałam, skąd je ma, a ona mówi, że dostała od młodego panicza z tamtego domu z dachówkami. Podobno panicz często ją teraz odwiedza”. W ten sposób zdjęto ze mnie podejrzenie. Lecz wtedy między bratową a tamtą kobietą wybuchła straszna awantura. „Ty dziwko! — wrzeszczała bratowa. — Mając męża, uwodzisz młodego chłopca i śpisz z nim, a kółka kazałaś mu sobie przynieść!” — „Ty lepiej pilnuj własnego syna, a nie zwalaj na innych” — odcięła się tamta. I tak się kłóciły.

— Zamiast uczyć dziecko, to ożenił chłopaka przedwcześnie, żeby się tylko złych nawyków wyuczył — westchnął Hyeongsik.

— Dlatego też pan Lee się nie ożenił.

Yeongchae usłyszała od starej kobiety, że Hyeongsik wcześnie nie pojął żony, zdziwiła się i spojrzała na niego. Zapragnęła poznać powód. Czyżby ten powód miał z nią jakiś związek? Przypomniały jej się żartobliwe słowa ojca: „Chcesz zostać żoną Hyeongsika?”. Już wtedy, w dziecięcej naiwności, pomyślała, że Hyeongsik to dobry człowiek, i spośród wielu bywających u nich gości szczególnie do niego zapałała sympatią. Potem, przez siedem, osiem lat, jak liść wierzbowy niesiony prądem Han-gangu, doświadczyła wszelkich goryczy i radości, błąkając się po bezdrożach świata, a jednak nigdy nie zapomniała Hyeongsika. Z wiekiem jego twarz coraz częściej i cieplej wyłaniała się z głębi jej serca. Zdarzało się, że myśląc o nim, o tym, gdzie jest, czy żyje, czy umarł, płakała całymi nocami. Sprzedana do domu publicznego, już od sześciu, siedmiu lat była kisaeng, wielu mężczyzn zabiegało o jej względy, a jednak ani razu nie oddała się nikomu. Częściowo z powodu lekcji z „Biografii cnotliwych kobiet" z „Elementarza", ale przede wszystkim dlatego, że nie mogła zapomnieć Hyeongsika. Myśląc o słowach ojca: „Zostań żoną Hyeongsika", doszła do wniosku, że nie był to tylko żart, ale że naprawdę chciał, aby tak się stało. Postanowiła więc, że nawet gdyby jej ciało miało się obrócić w proch, nie sprzeciwi się woli ojca. Ale czy Hyeongsik żyje, czy umarł? A jeśli nawet żyje, to pewnie już ma żonę i dzieci — myślała z rozpaczą. Lecz nawet gdyby tak było, postanowiła twardo, że całe życie poświęci jemu i nie spojrzy na innego mężczyznę. Gdy teraz przypadkiem spotkała Hyeongsika, radość mieszała się z postanowieniem, że pozostanie sama do końca życia. Gdy usłyszała, że Hyeongsik jeszcze się nie ożenił, zdziwiła się i uradowała, ale po chwili pomyślała: Hyeongsik pracuje teraz w oświacie, jego postępowanie i reputacja są dla niego najważniejsze. Cóż by powiedziało społeczeństwo, gdyby wziął za żonę kisaeng? I znów ogarnęła ją rozpacz.

Co do Hyeongsika, to podczas studiów w Tokio nie miał czasu na ożenek, a i później nie brakowało kandydatek. Lecz wymawiał się nauką i nie odpowiadał na zaloty, bo w głębi serca myślał o Yeongchae. Park Jinsa nigdy nie mówił mu wprost, ale Hyeongsik widział, że darzy go szczególną sympatią, a z opowieści innych domyślał się, że Park Jinsa chciałby go mieć za zięcia. Gdy Hyeongsik opuszczał dom Park Jinsy, powiedział do Yeongchae, biorąc ją za rękę: „Już cię nigdy nie zobaczę". Powiedział to z wielu głębokich powodów, pełen smutku. Potem nie miał żadnej wieści o Yeongchae, a skoro była już w wieku zamążpójścia, pomyślał, że pewnie została czyjąś żoną i być może ma już dzieci. Mimo to nie miał serca, by, zdradzając wolę swojego mentora, myśleć tylko o sobie i ożenić się z inną. Czekał, może usłyszy coś o Yeongchae. Aż do dzisiaj, gdy spotkał ją przypadkiem. Widząc, że jest kisaeng, pomyślał, że pewnie już wielu mężczyznom się oddała. Gdyby tak było, byłoby mu żal nie tylko dlatego, że nie mogłaby zostać jego żoną, ale przede wszystkim dlatego, że córka dobroczyńcy, który poświęcał się dla świata, tak nisko upadła. Dlatego przed chwilą płakał tak żałośnie. Chciał też usłyszeć jej historię, bo miał nadzieję, że może nie została kisaeng, a jeśli już, to może, jak dawne bohaterki, dochowała wierności jak sosna i bambus. I tak oboje — Hyeongsik i Yeongchae — pragnęli poznać swoje tajemnice.

— I cóż się potem stało?

— Przez cały dzień nie jadłam, tylko płakałam. W końcu, po długim namyśle, doszłam do wniosku, że nie mogę dłużej zostać w tym domu. Nagle ogarnęła mnie chęć ucieczki, dokądkolwiek. Ale gdzie mogła uciec trzynastoletnia dziewczynka? Słyszałam, że w Yongbyon mieszka ciotka, ale nie wiedziałam gdzie, a i ona już nie żyła. Cóż by mi przyszło z jej domu? Słyszałam, że ojciec i dwaj bracia są w Pjongjangu. Postanowiłam więc: pójdę tam, choćby i do więzienia. Skoro oni są w więzieniu, to ja, ich dziecko, powinnam być przy nich. Ułożyłam plan na tę samą noc. Zjadłam dużo kolacji i czekałam, aż domownicy zasną.

— Spałam z wujenką. Była starą osobą. Słyszałam tylko, jak przewraca się z boku na bok. Czekałam, czekałam, a ona nie dawała znaku, że śpi. W końcu nie wytrzymałam. Powiedziałam, że idę do wychodka, wstałam i zaczęłam się ubierać. Wujenka, jakby podejrzewając coś, zapytała, po co się ubieram. Odpowiedziałam, że idę się wypróżnić, i szybko wymknęłam się za drzwi. Wiedziałam, że w kobiecym ubraniu nie uda mi się uciec samej. Pomyślałam, że powinnam ukraść ubranie mojego bratanka. I dopuściłam się prawdziwej kradzieży — zaśmiała się. — Wiedziałam, że wieczorem wyprasowano ubrania i położono na werandzie. Podeszłam cichutko, zdjęłam swoje i włożyłam jego. Był trzynasty dzień ósmego miesiąca, księżyc świecił jasno, a nocny wiatr szemrał. Cicho wyszłam za bramę. Było mi strasznie. Nie wiedziałam, gdzie jest Pjongjang — na wschód czy na zachód. Bez grosza przy duszy, jak tam trafić? Myśl o rodzicach i o sobie samej sprawiła, że mimowolnie popłynęły mi łzy. Wiedziałam jednak na pewno, że w tym domu nie mogę dłużej zostać, więc ruszyłam przed siebie, ciężko stąpając. Pies, który spał przy bramie, spojrzał na mnie, po czym machnął ogonem i pobiegł za mną. Uszłam kawałek i padłam pod wielką gruszą polną. Płakałam tam długo, a potem przytuliłam psa, który stał obok, i powiedziałam: „Odchodzę daleko. Pewnie już cię nie zobaczę. Przez rok byłaś moją towarzyszką. Ale teraz cię porzucam i idę daleko. Wróć do domu, a jeśli ktoś zapyta, gdzie jestem, powiedz, że poszłam do Pjongjangu szukać ojca". Wstałam i poszłam dalej. Pies, jakby rozumiał ludzkie uczucia, chwycił zębami moje ubranie i pociągnął, chrząkając, jakby chciał mnie zawrócić do domu. „Nie mogę wrócić — powiedziałam. — Ty wracaj". I uderzyłam go ręką w głowę. Lecz on nie odchodził, tylko szedł za mną. Pomyślałam, że w samotną noc może mi dotrzymać towarzystwa, więc nie odpędzałam go już.

— Patrzcie państwo! Pies lepszy od człowieka! — stara otarła oczy. Yeongchae uśmiechnęła się i mówiła dalej:

— Trzeba było jednak wiedzieć, dokąd iść. Wiosną, gdy chodziłam zbierać zioła, widziałam szeroką drogę i słyszałam, że na zachód prowadzi do Uiju i Chin, a na wschód do Pjongjangu i Seulu. Więc poszłam w tamtą stronę, na oślep. Gdy przechodziłam przez wsie, szczekały psy. To szczekanie było dla mnie i radosne, i straszne zarazem. Pies, który szedł za mną, nie szczekał, tylko cicho, z opuszczonym łbem, podążał za mną.

Gdy tak szłam przez dłuższy czas, we wsi zapiały koguty, a przede mną ukazała się biała droga. „O, jest!" — ucieszyłam się i pobiegłam pędem na gościniec. Stanąwszy na nim, rozejrzałam się dookoła. „Księżyc zachodzi na zachodzie" — pomyślałam. Odwróciłam się więc plecami do księżyca i poszłam przed siebie, nie oglądając się.

Następnego dnia nie jadłam śniadania. Szłam do południa, aż w końcu zgłodniałam i nogi mi zdrętwiały. Weszłam do jednej z wiosek. W domach rozlegał się odgłos ubijania ciasta na świąteczne ciasteczka, a dzieci, przebrane w nowe ubrania, biegały gromadkami. Weszłam do największego domu, do męskiej części. W środku zebrało się kilku starszych mężczyzn. Pili wino, śmiali się i rozmawiali. Powiedziałam, że jestem wędrownym dzieckiem i zgłodniałam. Wynieśli mi miskę ciastek. Byłam taka głodna, że połknęłam trzy czy cztery naraz. Wtedy jeden z mężczyzn, z gęstą brodą i ospowatą twarzą, podszedł do mnie, pogładził po głowie i powiedział: „Czyje to dziecko? Takie grzeczne". Zaczął wypytywać o imię, o miejsce zamieszkania, o imię ojca, o wiek. Powiedziałam na chybił trafił, że nazywam się Kim, mieszkam w Sukchon i wracam z domu wuja w Anju. Ale najwyraźniej moja bladość i niepewne odpowiedzi wzbudziły podejrzenia, bo wszyscy umilkli i wpatrywali się we mnie. Serce zaczęło mi walić, policzki pałały. Nie dojadłam ciastek, wstałam, ukłoniłam się i wybiegłam za drzwi. Na zewnątrz zebrała się gromada dzieciaków. Zobaczywszy mnie, zaczęły naprzykrzać się pytaniami: „Ej, ty, skąd jesteś? Dokąd idziesz?". Odpowiedziałam: „Jestem z Sukchon. Wracam od wuja z Anju". I spuściwszy głowę, pobiegłam dalej. Dzieci nie dawały za wygraną: „Jak ktoś pyta, to się odpowiada, a nie ucieka!". I pognały za mną. Ja byłam mała, a po całonocnej wędrówce nogi mnie bolały, więc przystanęłam. Dzieciaki otoczyły mnie kołem. Najstarszy z nich podszedł, objął mnie za szyję i zionąc nieświeżym oddechem, wypytywał o wszystko. Na każde pytanie odpowiadałam, a on pytał dalej. Inne dzieci śmiały się, szczypały mnie, szturchały. Błagałam, ale nie puszczali. Po długim szamotaniu się, nie mając wyjścia, rozpłakałam się głośno. Wtedy od strony wsi rozległo się głośne chrząknięcie. Szedł jakiś mężczyzna, wyglądający jak nauczyciel z wiejskiej szkółki. Miał na bakier nasunięty słomiany kapelusz i wymachiwał długą laską. „Hej, wy, co tam robicie?" — krzyknął. Dzieciaki rozpierzchły się na cztery strony. Ja, nie czując bólu w nogach, popędziłam dalej. Z tyłu dobiegały mnie przekleństwa i krzyki, ale nie oglądałam się. Wybiegłszy na gościniec, zobaczyłam, że mój pies wybiegł skądś i biegnie za mną. Któreś z dzieci musiało go uderzyć kamieniem, bo spod ucha sączyła mu się krew. Zapłakałam i dmuchnęłam na ranę. Potem ruszyłam dalej na wschód.

Byłam strasznie zmęczona, a słońce zaszło. Na myśl o tym, co przeszłam, przechodziły mnie dreszcze. Nie miałam ochoty wchodzić do żadnej wsi. Ale byłam głodna, nie mogłam spać pod gołym niebem. Co robić? Wahałam się, aż w końcu weszłam do przydrożnej gospody. Na samo wspomnienie tego wieczoru do dziś mną trzęsie — skręciła dłonie i westchnęła.

— Bez grosza? — zaniepokoiła się stara.

— Gdybym miała pieniądze, nie cierpiałabym tak — odparła Yeongchae i ciągnęła dalej. — W gospodzie było już sześciu, siedmiu gości. Gospodarz siedział w głębi izby. Gdy mnie zobaczył, zapytał: „Coś za dziecko?". Odpowiedziałam, że jestem wędrownym dzieckiem i że z nocy zrobiło się, więc chcę przenocować. „To musisz zjeść kolację" — powiedział. A ja nie miałam ani grosza, żeby kupić jedzenie, więc poprosiłam, żeby pozwolił mi przenocować bez kolacji. Na to gospodarz: „To idź spać do tamtej wsi, do kogoś z tamtejszych domów. U mnie jest pełno gości, nie ma miejsca". Wtedy jeden z gości, wyglądający bardzo statecznie, z ogoloną głową, powiedział do gospodarza: „Dokąd to dziecko pójdzie? Ja zapłacę za jej jedzenie. Niech pan da jej kolację i śniadanie na jutro rano i położy spać". Byłam mu tak wdzięczna, że miałam ochotę paść przed nim na twarz i zawołać „wujku!". Zjadłam kolację i słuchałam, jak goście rozmawiają. A potem, nie wiem kiedy, zasnęłam, skulona w kącie.

Obudziłam się z koszmarnego snu, w którym porywał mnie jakiś złodziej. Leżałam cicho i usłyszałam, że goście o czymś dyskutują. Jeden mówił: „Nie, to chłopiec". Drugi: „Jak to możliwe? Ta twarz i głos — na pewno dziewczyna". Inny z kolei: „Jaki byłby powód, żeby dziewczynka, przebrana za chłopca, wędrowała sama?". Mówili wyraźnie o mnie. „O Boże, co teraz?" — pomyślałam, drżąc. Dyskutowali przez chwilę, aż w końcu jeden z nich powiedział: „Po co się spierać? Zaraz się przekonamy". I podszedł do mnie. Zamknęłam się w sobie, wcisnęłam w ścianę. Ale cóż mogłam zrobić przeciwko dorosłemu mężczyźnie? Moja tajemnica wyszła na jaw. Byłam taka zawstydzona, taka przerażona, taka oburzona, że wybuchnęłam głośnym płaczem.

— Cóż za nieszczęście! Te łajdaki zamiast spać, całą noc tylko debatowali! — oburzyła się stara.

— Płakałam i płakałam, a ten, który mnie obmacał, rzekł: „Ha, panowie, zgodnie z zakładem, ta dziewczyna należy do mnie". I poklepał mnie po plecach. Błagałam go, mówiąc, że szukam ojca w Pjongjangu. On na to: „Do ojca pojedziesz w przyszłym miesiącu, a teraz chodź ze mną do domu". Wsunął mi rękę pod szyję, posadził i zaczął naglić. Spojrzałam na innych. Może ktoś mi pomoże?

— A ten, co obiecał zapłacić za jedzenie? Gdzie on się podział? — zapytał Hyeongsik, zaciskając pięści.

— Właśnie słuchajcie. Człowiekiem, który chciał mnie zabrać, był właśnie on! Inni, jakby się go bali, tylko uśmiechali się krzywo, nic nie mówiąc. Płakałam, błagałam, aż w końcu, nie mając wyjścia, zaczęłam krzyczeć wniebogłosy: „Ratunku!". Na mój krzyk zaszczekały psy, a wśród nich rozpoznałam głos mojego psa. Wtedy ten mężczyzna zatkał mi usta chustką, zarzucił mnie na plecy i wyniósł. Ludzie w izbie nawet nie spojrzeli, tylko zamknęli drzwi — urwała na chwilę.

Komentarze