Byeonguk i Yeongchae bardzo się do siebie zbliżyli. Gdy siadali naprzeciw siebie, tracili poczucie czasu, pochłonięci rozmową. Yeongchae smakowała u Byeonguka nową wiedzę i zachodnie uczucia, a Byeonguk u Yeongchae — dawną wiedzę i wschodnie emocje. Byeonguk niegdyś brzydził się wszystkim, co stare. Lecz gdy zetknął się z myślami Yeongchae, tak dobrze przez nią pojętymi, zrozumiał, że i w dawnych ideach kryje się wiele smakowitych rzeczy. I tak oto zapragnął uczyć się Sohak¹, Żywotów zacnych niewiast², a nawet chińskich wierszy i literatury. Wyciągnął z domu zakurzone zwoje, jak Gomunjinbo³, i uczył się od Yeongchae tego i owego, a potem recytował wyuczone fragmenty. „Ależ to przyjemne!" — cieszył się jak dziecko i głośno deklamował. Ojciec, słysząc, jak Byeonguk recytuje wiersze, cmokał — nie wiadomo było, czy chwali, czy szydzi.
🙝🙟
Byeonguk uczyła się muzyki. Pewnego razu, grając na cytry, rzekła do Yeongchae:
— W domu robią mi awanturę o naukę muzyki. „Czy to po to, żebyś została kuglarzem?" — mówią i nie chcą dawać pieniędzy na naukę. Musiałam płakać i robić awantury, żeby pozwolili mi się uczyć. W domu mówią, że jestem utracjuszką. Starszy brat jest nieco inny — zaśmiała się.
Grała wesoło na cytry, a gdy z zewnątrz dobiegał kaszel ojca, natychmiast milkła, trzęsła się z udawanym strachem i śmiała. Yeongchae także przyznała, że dźwięk cytry jest piękny. Ponieważ nie słyszała wielu zachodnich utworów, muzyka z parku Tapgol nie wydawała się jej szczególnie interesująca. Teraz jednak zdawała się stopniowo odkrywać piękno zachodniej muzyki.
Byeonguk znajdowała przyjemność w grze na cytry, chińskich wierszach i rozmowach z Yeongchae. Czasem nawet zapominała o cytry, tak bardzo smakowały jej nowo poznane chińskie wiersze. A mimo to krzątała się żwawo, pomagając bratowej w domowych obowiązkach. Pewnego dnia włożyła starą, wielce fałdowaną spódnicę babki, podwinęła rękawy, chwyciła motykę i, pot lejąc się strugami, wyplewiła chwasty na podwórzu, pod płotem i w ogrodzie. Potem poszła do sąsiadów, przyniosła kwiaty i przesadziła je. Brudnymi od ziemi rękami ocierała pot, tak że na twarzy miała plamy żółtego błota. Gdy motyką kopała twardą ziemię, wszedł ojciec, stanął i patrzył na nią z namysłem, po czym uśmiechnął się z lekka.
— Byeongoka chyba trzeba wydać za mąż do chłopskiej chaty — rzekł.
Matka, widząc to, rzekła ze śmiechem:
— Dziecko, daj już spokój. Czy to kazali ci plewić w taki upał?
Byeonguk też się zaśmiała:
— Zobaczycie! Cały dom zamieni się w kwietny ogród!
Widząc jednak, że rodzice nie przykładają wielkiej wagi do jej sadzenia kwiatów, spojrzała na stojącą obok Yeongchae i rzekła z uśmiechem:
— Skoro kwiatów nie cenią, czemuż mieliby lubić naukę muzyki? — Roześmiała się. — Teraz za wszelką cenę schwy tam parę słowików i zawieszę klatkę przed pokojem ojca. Chyba nie powie, że nie lubi śpiewu słowików? Jak myślicie, sprytnie, prawda? — śmiała się.
— Tak, sprytnie — odrzekła Yeongchae i też się roześmiała.
— Czyż nie żal tych ludzi, którzy żyją, nie wiedząc, że kwiaty są piękne, a słowiki śpiewają cudnie? — Byeonguk spojrzała na Yeongchae, jakby szukając uznania.
Yeongchae dobrze rozumiała jej intencję. Przypomniała sobie, że niedawno nauczyła się słowa „sztuka", a teraz dopiero pojęła jego znaczenie. Gisaeng także są artystami — tyle że swoją sztukę wykorzystują w sposób niski. Wszak słynne gisaeng dawnych czasów były artystkami — grały muzykę, tańczyły, pisały wiersze i pieśni, malowały. To one są prawdziwymi artystkami, które przetrwały do dziś. A zatem i ona jest artystką. Czyżby bycie artystką było jej powołaniem? Zastanawiała się, czy i ona nie powinna uczyć się muzyki, tak jak Byeonguk. Nawet taniec i śpiew, które dotąd uważała za swoich wrogów, teraz nabrały dla niej znaczenia. I tak oto Yeongchae porzuciła myśli o śmierci i postanowiła starać się żyć radośnie wraz z Byeongukiem. W jej sercu zagościła radość.
Byeonguk widziała, że Yeongchae się zmienia. Cieszyła się z tego. Zachęcała ją do nauki tańca i śpiewu, mówiła, że w Tokio istnieją szkoły muzyczne specjalizujące się w tych dziedzinach, a jeśli dobrze opanuje śpiew i taniec, może osiągnąć światową sławę. Byeonguk była wręcz oczarowana głosem Yeongchae. Skoro nawet nieumiejętne nucenie brzmi tak pięknie, jakże cudownie musiałby zabrzmieć śpiew wprawiony, pomyślała.
Dom Byeonguka stał za Zachodnią Bramą miasta Hwangju. Była to ustronna i schludna posiadłość. Sąsiedztwo było nieliczne, więc obie mogły spacerować o zmierzchu, trzymając się za ręce. Podczas przechadzek dwie dziewczyny snuły marzenia o przyszłości niczym sen. Zanurzały stopy w strumieniu płynącym pod dojrzałymi źdźbłami traw i śpiewały zgodnymi głosami. Mówiły sobie takie oto rzeczy:
— W domu ciągle każą mi wychodzić za mąż.
— Do kogoś?
— Któż to wie? Mówią, że będzie dobrze, jeśli odpowiada ich myślom. Tym razem to już stanowczy rozkaz — muszę wyjść za mąż.
— I co pani zrobi?
— Pójdę, kiedy sama zechcę — odrzekła Byeonguk po długim namyśle, jakby nie mogąc się wypowiedzieć, po czym uśmiechnęła się z lekka i spłonęła rumieńcem: — Ja też mam kogoś, kogo kocham.
Yeongchae też się uśmiechnęła:
— Gdzie? W Tokio?
— Tak, ale w domu są temu bardzo przeciwni. Jest synem z nieprawego łoża. I biedny... Och... Ale to dobry człowiek. Ma ładną twarz, dobrą postawę, talent, wielkie i szlachetne serce... Ach, zanadto się przechwalam. Ale to nie przechwałki. Pani Yeongchae też by go pokochała, gdyby go pani ujrzała. Kiedyś go pani przedstawię. Tylko nie wolno mi go odebrać! — spojrzała na Yeongchae i roześmiała się.
Yeongchae, wciąż z pochyloną głową, też się uśmiechnęła.
Tak minęły cztery, pięć dni. Yeongchae nie zawiadomiła starej kobiety z Seulu ani Hyeongsika, że żyje. Miała nadzieję, że kiedyś nadejdzie dzień, gdy się o tym dowiedzą. Jak teraz miała dalej żyć?
🙝🙟
Yeongchae stopniowo poznawała domowy układ. Dla kogoś, kto od dawna nie zaznał smaku rodziny, ten dom — z rodzicami, rodzeństwem, siostrami — wydawał się niczym kraina baśni, pełna szczęścia i radości. Jednak im dłużej się przyglądała, tym bardziej dostrzegała w nim smutek i cierpienie. Przede wszystkim — niezgodę między ojcem a synem. Syn studiował w Tokio ekonomię i po powrocie chciał założyć przedsiębiorstwo z własnym kapitałem, lecz ojciec, uznając to za ryzykowne, stanowczo się sprzeciwiał. Gdy chodziło o wysłanie córki na studia do Tokio, syn był za, ale ojciec się sprzeciwiał: „Po co dziewczynie tyle nauki? Niech lepiej szybko wychodzi za mąż". Za każdym razem, gdy wracała na wakacje, ojciec sprzeciwiał się raz czy dwa, ale ostatecznie ulegał synowi. W zeszłym roku spór był tak ostry, że ojciec odmówił dania pieniędzy na podróż do Tokio, przez co córka płakała dwa dni. Syn i matka, bez wiedzy ojca, zdobyli fundusze na podróż. Córka wyjechała do Tokio, nawet nie pożegnawszy się z ojcem. Przez kilka dni potem ojciec gniewał się i nie rozmawiał z domownikami, ale po niedługim czasie pytał: „Czy wysłaliście jej miesięczne czesne? Dajcie jej na ubranie".
Teraz znowu ojciec upierał się, żeby wydać córkę za mąż, a syn twierdził, że powinna poczekać do ukończenia szkoły. Kilkakrotnie się o to spierali. Ojciec upodobał sobie syna swojego przyjaciela, który ukończył Gyeongseong Jeonsu Hakgyo i pracował jako sekretarz w jakimś sądzie. Zeszłego roku owdowiał, co ojciec uznał za świetną okazję, by koniecznie zrobić go swoim zięciem. Syn jednak był przeciwny. Tamten człowiek pochodził pierwotnie z bogatej rodziny, ale od szesnastego, siedemnastego roku życia prowadził dość rozwiązłe życie, a potem z chęci zrobienia kariery wstąpił do szkoły zawodowej. Jak wielu dzisiejszych młodych ludzi, nie miał wzniosłych ideałów ani wielkich celów. Za jedyną dumę uważał noszenie pozłacanych pasów i szabli, a kilka razy w miesiącu zabawiał się z gisaeng, oprócz pensji biorąc co miesiąc po kilkadziesiąt wonów z domu. Był nieco zarozumiały, płytki i próżny. Lecz ojciec — nie wiadomo, co go tak urzekło — zdawał się uważać, że nie ma lepszego człowieka od niego. Syn nim gardził i nim się brzydził. Tak oto między ojcem a synem panowała niezgodna we wszystkim. Ojciec uważał syna za upartego, niedojrzałego i nieposłusznego, a syn ojca za upartego, nieuków, który nie rozumie, jak zmienia się świat. A jednak ojciec wiedział o szczerości syna i o szacunku, jakim darzyli go przyjaciele, a syn wiedział o szczerości ojca i jego łagodnym uczuciu. I choć byli ze sobą w niezgodzie, to w jakiś nieuchwytny sposób mieli ze sobą wiele wspólnego. Matka nie miała własnego zdania, ale często stawała po stronie syna. Wtedy ojciec spoglądał na nią z ukosa, a ona — na niego. Lecz było to jak u dzieci, które na siebie patrzą z ukosa — szybko się godziły.
Następnym zmartwieniem był brak uczucia między synem a jego żoną. Minęło już dziesięć dni od przybycia Yeongchae do tego domu, a nie widziała, by małżonkowie ze sobą rozmawiali. Zachowywali się wobec siebie jak obcy — rzucali ukradkowe spojrzenia i odwracali głowy lub wychodzili. A jednak żona dzień i noc prała i prasowała mężowi ubrania. Od czasu przybycia Yeongchae spała co noc w jednym pokoju z synową, córką i nią samą. Syn zaś zdawał się sypiać sam w oficynie. Yeongchae, czując się nieco nieswojo, poprosiła Byeonguka, by poszła spać do innego pokoju, ale Byeonguk roześmiała się:
— Niech się pani nie martwi. Mój brat nie wejdzie.
— Czemu?
— Nie wiem. Dawniej tak nie było, ale odkąd wrócił z Japonii, stopniowo się oddala — powiedziała i nachyliwszy się do ucha Yeongchae, dodała z westchnieniem współczucia: — Dlatego moja bratowa płacze do mnie.
Yeongchae też współczuła synowej. Taka łagodna, o pięknej twarzy i szlachetnym sercu kobieta — czemuż jej nie chciał? Zapytała:
— Co mu się w niej nie podoba?
— Nie wiem. Nie ma się do czego przyczepić, ale miłość nie bierze się znikąd. Zapytałam brata, a on powiedział: „Sam nie wiem. Nie wiem, czemu, ale nie mogę na nią patrzeć". Może dlatego, że bratowa jest starsza od brata? To naprawdę zmartwienie — pokręciła głową.
Yeongchae zdziwiła się:
— Bratowa jest starsza?
— O pięć lat — roześmiała się Byeonguk. — Kiedy bratowa wyszła za mąż, mój brat miał zaledwie dwanaście lat... Bratowa miała siedemnaście, więc skąd miałoby się wziąć uczucie? Można powiedzieć, że bratowa go wychowała. A gdy dorósł, to... — zachichotała. — Brat to naprawdę czuły i szlachetny człowiek, ale widać miłość nie słucha się rozumu.
Obie dziewczyny okazały wiele współczucia parze małżonków. Yeongchae zapytała:
— I co teraz będzie? Tak nie da się żyć.
— Mówią, że większość młodych par jest teraz taka. To wielki problem. Trzeba by go prędzej rozwiązać... — Spojrzały na siebie.
🙝🙟
Niezgodność między ojcem a synem można jeszcze znieść, ale brak miłości między mężem a żoną jest trudny do wytrzymania. Choć to cudza sprawa, Yeongchae, która dzieliła z nimi dach zaledwie przez kilkanaście dni, martwiła się tym. Myślała, że jeśli to możliwe, chciałaby pomóc tej parze zbliżyć się do siebie. Oboje — i żona, i mąż — wydawali jej się godni sympatii. Im dłużej obcowała z żoną, tym bardziej ją polubiła. Teraz już szczerze chciała nazywać ją bratową. Zrodziło się w niej uczucie podobne do tego, jakie żywiła do Wolhwy. Oczywiście nie było w nim tyle szacunku i ufności, co wobec Wolhwy, ale była w nim wielka miłość i wielkie współczucie. Starała się więc jak najwięcej przebywać z żoną, dotrzymywać jej towarzystwa i pocieszać ją, gdy tylko się nadarzała okazja. Żona też się z nią zaprzyjaźniła i zwierzała jej z wielu swoich myśli. Byeonguk, choć czuła, miała w sobie nieco szorstkości, podczas gdy Yeongchae była zarówno czuła, jak i łagodna. Dlatego żona uważała rozmowę z Yeongchae za swoją jedyną radość. Pod pewnymi względami wolała nawet Yeongchae od szwagierki — była bardziej serdeczna i milsza. Chwytała więc Yeongchae za rękę i mówiła: „Ach, co ja mam począć!"
Bardziej bolesne było jednak to, co działo się w myślach samej Yeongchae. Sama nie wiedząc czemu, zaczęła czuć pewną sympatię do męża owej żony. Z początku tłumaczyła to tym, że jest bratem przyjaciółki, ale stopniowo myśl o nim stawała się coraz bardziej intensywna. Za każdym razem, gdy pojawiał się w polu widzenia, serce jej biło gwałtownie, a twarz zalewała się rumieńcem. Yeongchae wydawało się, że i on patrzy na nią czułym wzrokiem. Jakkolwiek próbowała to stłumić, nie mogła zapanować nad własnym sercem. Nawet leżąc w łóżku, miała przed oczami jego nieco pociągłą twarz i nie mogła zasnąć. Wtedy tuliła się do leżącej obok żony, a ta odwzajemniała uścisk. Yeongchae było wstyd i żal wobec żony. Chciała jak najprędzej opuścić ten dom, a jednocześnie nie chciała go opuszczać. I tak oto w Yeongchae zrodziło się nowe cierpienie. Ostatnio często zamyślała się i wpatrywała w pustkę, a gdy usłyszała: „Czemu pani tak siedzi zamyślona?" — zrywała się z przestrachem.
Od tego czasu Yeongchae zaczęła tęsknić za mężczyzną. Żyła dotąd samotnie i w odosobnieniu, ale teraz inna, potężniejsza samotność przygniatała jej serce. Dawniej była to samotność, jakby była sama na całym szerokim świecie. Teraz była to samotność, jakby była tylko połową istoty. Potrzebowała drugiej połowy, by stać się całością. Bez powodu zaczynało bić jej serce, twarz oblewał żar. Czuła się jak zmęczona i jak pijana. Chciała się o coś oprzeć, do kogoś przytulić.
Yeongchae siadała cicho i myślała o wszystkich mężczyznach, których dotąd poznała. O tych, którzy chwytali ją za nadgarstek, wkładali rękę pod pachę i przytulali, przymusowo przykładali policzek, uwodzili lubieżnym spojrzeniem i grozili pysznymi słowami. Nawet ci mężczyźni, których wtedy tak nienawidziła i którymi gardziła, teraz dawali jej jakieś nieopisane ciepłe wrażenie. Wspomnienie dotyku ich ciał rozlewało się po niej dreszczem. Jakże dobrze byłoby mieć teraz przy sobie jednego z nich! Gdyby ktokolwiek wyciągnął rękę, oddałaby swoją, a gdyby ktoś ją przytulił, oddałaby się uściskowi.
Yeongchae pomyślała o Shin Useonie i o Lee Hyeongsiku. Spośród wszystkich mężczyzn, których poznała przez lata, Shin Useon najbardziej przyciągał jej serce. Miał dobrą postawę, pogodny charakter i jakąś nieuchwytną siłę przyciągania. Pewnego wieczoru, gdy siedzieli naprzeciw siebie i Useon ją pocieszał, serce Yeongchae też nie pozostało obojętne. Chciała wtedy przyłożyć czoło do jego piersi i powiedzieć: „Proszę, weź mnie". Ale wtedy była pewna, że oddała całe swoje ciało i duszę Hyeongsikowi, więc zacisnęła zęby i powstrzymała się. Przez cały ten czas Yeongchae uważała nawet myśl o innym mężczyźnie za wielki grzech i dusiła je, szczypiąc się w ciało. Dlatego aż dotąd Yeongchae nie była niezależną osobą, a jedynie wzorem pewnego kodeksu moralnego. Jak jedwabnik buduje kokon i kryje się w nim, tak i Yeongchae zbudowała dom z nieznanej jej czystości i uważała go za swój świat. Aż do teraz, gdy ten dom rozpadł się, a Yeongchae po raz pierwszy wyskoczyła na szeroki świat. Zwłaszcza odkąd spotkała w pociągu Byeonguka i zrozumiała, że świat, który dotąd uważała za jedyny, jest w istocie nic nieznaczącym majakiem, i że istnieje wolny i radosny, szeroki świat. Po raz pierwszy Yeongchae stała się wolnym człowiekiem, młodym człowiekiem, młodą i piękną kobietą. W jej sercu dopiero teraz zaczęła wrzeć ludzka krew, a ludzkie uczucia zaczęły płonąć. Yeongchae myślała o tym, jak całkowicie zmieniło się jej serce. Było to jak wyjście z ciemnego, ciasnego więzienia, w którym żyła od urodzenia, do świata pełnego słońca, wiatru, kwiatów i ptasiego śpiewu. Yeongchae grała na cytrze i na skrzypcach. Lecz wszystkie te dźwięki niosły nowe światło. A w oczach Yeongchae kręciły się łzy, w których mieszały się radość i smutek.
🙝🙟
Hyeongsik żył radośnie, jak we śnie. Codziennie uczył Seonhyeonga angielskiego, a po lekcjach rozmawiali o wielu rzeczach. Seonhyeong, już oswojony, choć wciąż nieśmiały, czasem żartował. Lecz Sunae wciąż się nie uśmiechała i niewiele mówiła. Gdy Hyeongsik z zapałem rozmawiał z Seonhyeongiem, nagle spoglądał na Sunae siedzącą nieruchomo i milknął, po czym z zakłopotaniem zerkał na nią. Sunae nie unikała spojrzenia Hyeongsika, patrzyła przed siebie, nie zważając na to, czy on na nią patrzy, czy nie. Wtedy Hyeongsik tracił ochotę do rozmowy i siadał w milczeniu, a Seonhyeong tylko nerwowo przewracał kartki. Czasem Sunae wstawała pierwsza i wychodziła na zewnątrz, a Hyeongsik i Seonhyeong cicho patrzyli na jej plecy. Sunae miała nieco przygarbione plecy, a w jej sylwetce było coś smutnego. A oni, patrząc na siebie, uśmiechali się. Uśmiechali się, choć nie rozumieli, co ten uśmiech ma znaczyć.
¹ Sohak (Mała Nauka) — konfucjański podręcznik etyczny dla młodzieży, skompilowany w Chinach w XII wieku. ² Żywoty zacnych niewiast — klasyczne chińskie dzieło biograficzne opisujące wzorowe kobiety. ³ Gomunjinbo — klasyczna chińska antologia poezji i prozy.