Tellura
← Powrót do powieści

Rozdziały 81–100 (2/6)

Rozdział 26 · 2445 słów · ~13 min czytania

„Kto za pięć lat będzie stary?” – zaśmiał się Hyeongsik, spoglądając na staruszkę.

„Najpiękniejszy okres życia chcecie spędzić, tylko patrząc na siebie w milczeniu? Ach, na litość boską, weźcież ślub jak najprędzej. Jakiś za pięć lat” – zaprotestowała staruszka gwałtownie, jakby sprawa dotyczyła jej osobiście. Hyeongsik przyznał jej rację. Jednak dodał:

„Ale ten czas, gdy patrzy się na siebie nawzajem, też jest piękny” – i zwrócił się do Useona. „Muszę wyjechać przed końcem lipca. Zamierzam zdążyć na semestr we wrześniu.”

☙

„Przed końcem lipca?” – zdziwił się Useon. „Tak nagle?”

„Jeśli nie rozpocznę nauki we wrześniu, stracę cały rok.”

„A czego zamierzasz się uczyć?”

„Dowiem się, gdy już tam będę, ale chcę studiować pedagogikę. Wszystko, czego dotąd doświadczyłem, wiąże się z edukacją. I sądzę, że dla Joseon właśnie edukacja jest dziś najważniejsza... Chcę poświęcić się nowoczesnej edukacji i resztę życia spędzić na nauczaniu.”

„Mówiąc o edukacji, masz na myśli?”

„Oczywiście edukację elementarną i średnią. Uważam, że Joseon właśnie teraz czeka na swojego Pestalozziego. Czymże innym, jak nie edukacją, można uczynić z ludzi Joseon całkiem nowych ludzi? Każda epoka i każdy kraj potrzebują tego, ale w Joseon, które musi porzucić stary porządek i stworzyć nowy, ucywilizowany kraj, wszyscy powinni działać na rzecz edukacji. Ty także zajmujesz się piórem – proszę, rozbudzaj zapał do nauki. Obecnie edukacja jest naprawdę w opłakanym stanie...”

„Zamierzasz więc przez cztery lata studiować tylko pedagogikę?”

„Cztery lata wydają ci się długie? Gdybym chciał zgłębić temat należycie, dziesięć lat mogłoby nie wystarczyć.”

„Wiem o tym, ale pytam, czy zamierzasz skupić się wyłącznie na pedagogice.”

„Oczywiście, będę studiował także inne dziedziny z nią związane. Mówię o studiowaniu wokół pedagogiki jako osi. Szczególnie chcę poświęcić się systemom społecznym i etyce” – powiedział, patrząc na Useona, jakby mówił: „Ty tego nie rozumiesz”. Useon rzeczywiście nie pojmował w pełni jego zamysłu. Jednak domyślał się ogólnie, o co chodzi. Uśmiechnął się więc i zapytał:

„A twoja żona... jakby to nazwać, słodka połowica?”

Hyeongsik uśmiechnął się i lekko się zaczerwienił.

„Skąd mam wiedzieć.”

„Kto ma wiedzieć... jeśli mąż nie wie...”

„Ona sama wie... W dzisiejszych czasach nawet mąż nie może krępować wolności żony.”

„Mówisz więc, że nie obchodzi cię, czego będzie się uczyć?”

„Oczywiście. Każdy ma swoje »ja«... I każdy ma prawo robić to, na co ma ochotę. Jak można cudzą siłą kierować cudzym »ja«? Radzenie komuś »uważam, że tak byłoby dobrze« jest w porządku, ale mówienie »ja tak myślę, więc ty zrób tak« – to już zuchwalstwo.”

Useon był szczerze zdziwiony. Jednak uznał, że argumentacja Hyeongsika brzmi wiarygodnie. Mimo to pomyślał, że to niemożliwe. Nie miał jednak ochoty dalej dyskutować. Uświadomił sobie tylko, że sposób myślenia Hyeongsika różni się od jego własnego, i pokiwał głową. Hyeongsik, patrząc na czoło i usta Useona, uśmiechnął się promiennie. Widać w nim było radość zwycięstwa. Staruszka nie rozumiała ani słowa z ich rozmowy. Wiedziała tylko tyle, że Hyeongsik dokądś wyjeżdża. Każde z nich trojga należało do innego świata. Useon i Hyeongsik być może należeli do tego samego, staruszka jednak nigdy nie mogłaby dzielić świata Hyeongsika. W jednym pokoju, w tym samym czasie, zebrało się troje ludzi z różnych światów. Rozmawiali tylko o sprawach, które wszyscy byli w stanie zrozumieć. Wydawało im się więc, że należą do jednego świata. Lecz gdy przypadkiem pojawiał się temat z obcego im świata, oczy robiły się okrągłe ze zdumienia. Staruszka zapytała z pozornym zdziwieniem:

„A dokąd to pan Hyeongsik się wybiera?”

Oboje się roześmiali.

„Tak... gdzieś pod koniec przyszłego miesiąca” – odpowiedział Hyeongsik, pamiętając, że staruszka zna tylko kalendarz księżycowy. „Za jakieś dwa tygodnie wyjeżdżam do Ameryki.”

„Ameryki? Do tych Zachodnich Krajów?”

„Tak, do Zachodniego Kraju” – potwierdził Hyeongsik, a Useon zaśmiał się głośno:

„Do kraju, gdzie ludzie mają takie wielkie nosy i głęboko osadzone oczy.”

Dwoje się śmiało, jedno dziwiło.

„Ach, jak daleko są te Zachodnie Kraje?”

„Jakieś trzydzieści tysięcy li” – odparł Hyeongsik.

„Dziesięć tysięcy li przez morze” – dodał Useon z uśmiechem. Staruszka nie miała pojęcia, czym różni się trzydzieści tysięcy od dziesięciu tysięcy li. Ba, nie wiedziała nawet, jak daleko jest trzydzieści tysięcy li. Otworzyła więc tylko usta ze zdumienia.

„Tak daleko, jak piętnaście razy przejść się tam i z powrotem po naszej wiosce” – tłumaczył Useon. „A jedzie się wielkim żelaznym statkiem, co robi tupu tupu tupu tupu.”

„Pojedzie statkiem parowym? A ile to trwa?” – zapytała staruszka, zapominając nawet o fajce.

„Jakieś trzydzieści, trzydzieści pięć miesięcy” – odparł Useon, odwracając głowę i wykrzywiając usta ze śmiechu.

„O mój Boże!” – zawołała staruszka.

„On kłamie” – przerwał Hyeongsik. „Wystarczy około dwóch tygodni.” Staruszka spojrzała na Useona z wyrzutem, po czym zapytała:

„Po co jechać tak daleko? A co z panią... O mój Boże!” – wzdrygnęła się.

„Pani pojedzie razem z nim” – wtrącił Useon. „Pan Hyeongsik jedzie z żoną do Zachodniego Kraju. A pani nie chciałaby zobaczyć tych krajów pod niebem? Dopłynąć żelaznym statkiem, co robi tupu tupu?”

Staruszka zignorowała jego słowa.

„A kiedy pan wróci?”

„Nie wiem. Może za cztery, pięć lat. A jak wrócę, od razu odwiedzę panią” – odparł Hyeongsik z uśmiechem. Staruszka westchnęła.

„Czy ja pożyję jeszcze cztery, pięć lat?” – w jej oczach pojawiły się łzy. Oboje przestali się śmiać i wpatrzyli się w staruszkę.

☙

Teraz opowiedzmy nieco o Yeongchae. Czy rzeczywiście rozcięła błękitne fale Taedongu i stała się gościem Smoczego Pałacu? Być może niektórzy z czytelników uronili łzy nad jej śmiercią. Od niepamiętnych czasów, jak to bywa w opowieściach – ci, którzy nie mieli potomka, w końcu rodzili syna, a ten, kto urodził syna, zawsze zostawał szlachetnie urodzonym, a kto wpadł do wody, nigdy nie ginął – tak samo i Yeongchae, gdy miała rzucić się w nurt Taedongu, została wyratowana przez jakiegoś dostojnika, potem została mniszką w ustronnym klasztorze, a w przyszłości spotka Hyeongsika i w radości zawrze z nim ślub, zaznawszy bogactwa, zaszczytów i licznego potomstwa. Być może niektórzy czytelnicy, znając konwencje powieściopisarskie, uśmiechnęli się pod nosem z niedowierzaniem.

Inni uznali, że Yeongchae słusznie postąpiła, jadąc do Pjongjangu, by się utopić. Jeszcze inni żałowali jej czynu, twierdząc, że nie miała powodu, by się zabijać. Nie wiem, jak wasze domysły mają się do tego, co zamierzam napisać o losach Yeongchae – czy się zbiegną, czy rozminą. Byłoby jednak interesująco porównać wasze przemyślenia z moimi.

W drugiej klasie, którą Yeongchae jechała od samego Pusanu, większość pasażerów wysiadła na Namdaemun. W przedziale Yeongchae zostało tylko pięcioro, sześcioro ludzi – mężczyzn i kobiet. Siedziała w kącie. Gdy pociąg ruszył, wychyliła głowę przez okno, jakby nie chciała pokazywać twarzy innym, i wystawiła twarz na chłodny wiatr, patrząc w stronę Namsan. Niewiele jednak przykuwało jej uwagę. Nie chciała tylko pokazywać twarzy współpasażerom, więc tępo wpatrywała się w przemykające góry i pola. Nie czuła ani smutku, ani bólu. Jej umysł był zamglony, jakby obudziła się z ciężkiego snu na wpół. Wszystko wydawało się jak we śnie.

Gdy żegnała się ze staruszką i paroma przyjaciółkami, było jej smutno. Użaliła się nad swoim losem. Myśl, że porzuca świat, w którym żyła ponad dwadzieścia lat, by iść na śmierć, ściskała jej serce. Z drugiej strony cieszyła się, że opuszcza ten nieszczęsny, nieprzyjazny świat. W jej głowie kłębiło się jak we wrzątku. Po godzinie czy dwóch Yeongchae całkiem się uspokoiła. Zdawała się nie pamiętać, jak wysiadła na stacji Namdaemun i jak wsiadła do pociągu. Miała wrażenie, że opuściła Namdaemun wiele dziesiątków lat temu. Twarze staruszki i przyjaciółek stawały się równie niewyraźne jak twarze sprzed dziesiątków lat.

Yeongchae widziała zielone góry skąpane w letnim słońcu, żółte fale pszenicy i jęczmienia, zielone fale prosa i jagły. Wiatr niosący woń traw muskał jej twarz i wciskał się w szwy lnianej sukni, chłodząc spocone ciało. To wszystko sprawiało jej dziwną przyjemność. Jak osoba śniąca, nie próbowała dostrzec tego, czego nie widać, ani nie patrzyła na to, co widoczne. Patrzyła na to, co wpadało w pole widzenia, słuchała tego, co docierało do uszu. Nie wiedziała, dokąd jedzie ani po co.

Lecz od czasu do czasu przypominała sobie, że jedzie na śmierć. Wtedy mrugała i wzdrygała się, jakby budziła się do życia. Potem wspomnienia domu, Pjongjangu i Hyeongsika napływały do jej myśli. Pojawiały się i znikały, po czym znów wpadała w senne otępienie.

Czasem widziała przed oczami widok Cheongnyangni. Pamiętała, jak ci bestialscy ludzie chwytali ją za nadgarstki, i oblizywała usta. Gdy przygryzła je mocniej, czuła w ustach słony smak krwi. Przez chwilę siadywała nieruchomo z zamkniętymi ustami, jakby smakowała tę krew. Potem, jakby chciała zapomnieć o wszystkim, kręciła głową, spluwała i znów patrzyła na góry i pola. Wiatr rozwiewał jej włosy.

Pociąg minął tunel w Kaesong i wbiegł w górzystą okolicę Hwanghae. Z pyrkotaniem wspinał się na przełęcze, potem z świstem zjeżdżał w dół, by znów z pyrkotaniem okrążać ukośne zbocza gór i ślizgać się po drogach wysokich na dziesiątki sążni. Gdy z pyrkotaniem wspinał się w górskie wąwozy porośnięte gęstą trawą, z zarośli buchały gorące opary. Gdy z świstem zjeżdżał w dół, chłodny wiatr, jakby na niego czekał, uderzał gwałtownie. Skały o dziwacznych kształtach, sterczące przy drodze, zdawały się trzeszczeć w palącym słońcu. Samotne drzewa, stojące tu i ówdzie, stały nieruchomo, jakby znużone, nie poruszając ani jednym liściem. Gdzieniegdzie otwierały się płaskie przestrzenie, gdzie nad strumieniem leżały śpiące krowy, a na polu prosa, sięgającego wyżej niż na piędź, matka z dzieckiem, pieliły chwasty i podnosiły wzrok na przejeżdżający pociąg. Yeongchae wciąż siedziała z brodą opartą na krawędzi okna, jak we śnie.

Gdy pociąg, przeciągle gwiżdżąc, okrążał jakieś zbocze, dym węglowy z lokomotywy przeleciał przed twarzą Yeongchae i wpadł jej do prawego oka, osadzając w nim pył węglowy. Yeongchae zamknęła oczy i szybko wsunęła głowę do wagonu. Jedwabną chusteczką, którą trzymała w dłoni, przetarła oko. Ale pył nie wychodził, płynęły tylko łzy. Oko bardzo ją bolało.

☙

Yeongchae, przecierając oko chusteczką, skrzywiła się i pomyślała: „Ach, jak boli.” Pył węglowy początkowo zdawał się tkwić pod górną powieką, ale po dłuższym tarciu zniknął niewiadomo gdzie – pozostał tylko ból. Próbowała wytrzeć oko chusteczką wsuniętą pod powiekę, ale pył nie wychodził. W końcu zła na siebie, oparła dłonie na krawędzi okna, położyła na nich twarz i rozpłakała się. Smutek, który dotąd drzemał, nagle się obudził – łzy polały się strumieniem. Nie wiedziała, dlaczego, po prostu było jej smutno i płakała bezgłośnie. Jej umysł, dotąd senny, nagle wyostrzył się. Wszystkie minione myśli, przesycone smutkiem, wyraźnie ożyły w jej sercu. Yeongchae zapomniała nawet o pyłku w oku, pogrążona w smutku i płaczu. Dziś wieczorem umrę. Rzucę się w nurt Taedongu. Te łzy znikną, ciepło mego ciała ostygnie. Góry, pola i ludzie, których dziś widzę, są ostatnimi, jakie oglądam. Umrę za kilka godzin – ta myśl przeszywała jej ciało jak igły. Żałowała, że się narodziła, że żyła.

Wtedy ktoś lekko potrząsnął jej ramieniem.

„Proszę pani. Niech pani podniesie głowę.”

Yeongchae drgnęła, podniosła głowę i z trudem otworzyła jedno oko, by spojrzeć na mówiącą. Młoda kobieta w zachodnim stroju trzymała chusteczkę.

„Niech się pani odwróci. Pył węglowy wpadł pani do oka? Pomogę go usunąć” – powiedziała z uśmiechem, ale widząc smutek na twarzy Yeongchae, spojrzała jej w oczy. Yeongchae, jednocześnie wdzięczna i zawstydzona, odwróciła się zgodnie z jej słowami.

„Nie trzeba” – szepnęła, spuszczając głowę.

„Ależ tak” – zaprotestowała kobieta, siadając naprzeciwko, jakby chciała wziąć Yeongchae w ramiona. „Jak pył węglowy dostanie się do oka, trudno go wyjąć.” Owinęła chusteczkę wokół palca i dotknęła oka Yeongchae. „To to oko? To to?” – pytała, unosząc górną powiekę prawego oka i zaglądając. Delikatnie przetarła je chusteczką. Jej ruchy były niezwykle wprawne i spokojne. Yeongchae siedziała nieruchomo. Czuła ciepły, nieco zmęczony oddech kobiety na swoich ustach i nosie – miał dziwny, ale przyjemny zapach. Kobieta przysunęła się bliżej, rozchyliła powiekę i, przechylając głowę to w jedną, to w drugą stronę, wciąż wycierała oko.

„Ach, gdyby nikogo nie było, wylizałabym językiem” – powiedziała z udawaną złością. „O! Już jest. Proszę zobaczyć. Taki wielki pyłek się dostał” – pokazała Yeongchae czarną plamę na chusteczce. Yeongchae jednak miała oślepiający ból i łzy płynęły jej z oczu, nie mogła nic zobaczyć. Kobieta wstała, wzięła Yeongchae pod ramię i pomogła jej wstać.

„No, chodźmy do umywalni umyć twarz” – powiedziała, wychodząc pierwsza. Mimo że pociąg się trząsł, kobieta szła pewnie, jak po płaskim, prowadząc Yeongchae na drugi koniec wagonu, do umywalni. Po drodze wzięła mydło i ręcznik od siedzącego z nią chłopca w garniturze. Mężczyzna w garniturze, który naprzeciwko czytał książkę, podniósł wzrok i przez chwilę patrzył na obie kobiety, po czym znów zagłębił się w lekturze. Yeongchae, chwiejąc się, podążyła za kobietą do umywalni. Ta nalała wody do porcelanowej umywalki, opłukała ją, napełniła czystą wodą, otworzyła mydelniczkę, okryła ramiona i kołnierz Yeongchae dużym ręcznikiem w czerwone paski, a drugą ręką objęła ją w pasie, przyciskając jej ciało do swojego.

„No, proszę umyć się dokładnie mydłem” – powiedziała, przyglądając się lśniącym włosom Yeongchae, kwiecistej spince i białej szyi. Próbowała odgadnąć, kim jest. Od czasu do czasu poprawiała ręcznik na jej ramionach i odgarniała opadające na uszy kosmyki włosów. Z boku wyglądało to, jakby starsza siostra pomagała młodszej. Kobieta rzeczywiście myślała o Yeongchae jak o młodszej siostrze. „Grzeczna dziewczyna. Zdolna. Wykształcona.” Przypomniała sobie, jak Yeongchae płakała z powodu pyłku w oku. „Dziecko, słodkie dziecko” – pomyślała.

Yeongchae, nawet wśród smutku, była wdzięczna i zadowolona z serdeczności kobiety. Umyła się starannie. Gdy poczuła dłoń kobiety na swoich plecach, przypomniała sobie, jak tuliła się do Wolhwy. Twarz kobiety wydała jej się podobna do Wolhwy – nie wiedziała, w czym, ale podobna. „A jednak umrę” – pomyślała. Yeongchae skończyła się myć i wstała. Kobieta podała jej ręcznik. Yeongchae umyła twarz i ręce. Kobieta delikatnie wytarła jej szyję i miejsca za uszami. Yeongchae otworzyła oczy i spojrzała wprost na kobietę. Jej oczy były zaczerwienione. Krople wody na rzęsach wyglądały jak łzy. Kobieta, patrząc na nią jak matka na córkę, uśmiechnęła się promiennie.

„Chodźmy. Pójdziemy zjeść obiad.”

☙

Wróciły na miejsce Yeongchae. Wtedy Yeongchae wreszcie powiedziała:

„Dziękuję.”

Kobieta chciała usiąść, ale wróciła na swoje miejsce, zamieniła kilka słów z chłopcem, po czym wyjęła z torby kwadratowe, papierowe pudełko i wróciła, siadając naprzeciwko Yeongchae.

„Niech pani coś zje” – powiedziała, otwierając pudełko. Yeongchae nie wiedziała, co to jest. Dwa kawałki dziurkowanego ciasta z cienkim plasterkiem mięsa między nimi. Wstydziła się zapytać, co to, więc siedziała nieruchomo. Kobieta rzuciła jej ukradkowe spojrzenie i pomyślała: „Ona nie wie, co to jest.” Zachęciła Yeongchae:

„Dokąd pani jedzie?” – i sama wzięła kawałek do ust. „Proszę, niech pani je.”

„Do Pjongjangu” – odpowiedziała Yeongchae, biorąc kawałek i naśladując kobietę. Na początku nie wiedziała, jak to jeść.

„Mieszka pani w Pjongjangu?” – zapytała kobieta, biorąc kolejny kawałek.

Yeongchae nie wiedziała, co odpowiedzieć. Czy w ogóle miała dom? Jeśli tak, to dom staruszki. Odwróciła głowę.

Komentarze